karizmatik otorite meselesi gerçekten böyle işliyor. birisi sana "ben seni anlıyorum" dediği an kapıldın gittin. sonra o adamın her dediğini yapmaya başlıyorsun. bir gün "burada katılmıyorum" diyorsun, birdenbire senin nefsin, kibrin oluyor. lan bu ne biçim rehberlik.

jim jones örneği çok ağır ama gerekli. insanlar oraya ölmek için gitmedi, dayanışma ve umutla bağlandı. sonunu bildiğimiz için başlangıçtaki umudu unutmak kolay. ama o umudu anlamazsak insanların nasıl içeride kaldığını da anlamayız. edit: gosney'nin notu meselesi çok çarpıcı.

"hayır" diyebiliyor musun? cevabı beğenmediğinde yeniden sorabiliyor musun? gitmek istediğinde gidebiliyor musun? bu üç soru bence her topluluğun sınavı. bir yerde bu kadar sıradan haklar tehdit sayılıyorsa liderin gücüyle insanların iyiliği aynı şey olmaktan çıkmıştır. amk bu kadar basit.

bir hocayı dinlemek başka, hayatının anahtarını ona vermek başka. dinî konuyu danışıyorsun, zamanla kiminle evleneceğine, nerede çalışacağına aynı kişi karar vermeye başlıyor. bir gün "burada katılmıyorum" diyorsun, konu senin kibrin oluyor. itirazım buna.

weber'in karizmatik otorite kavramı tam bu. insanlar bir kişide olağanüstü özellik görüyor, ona bağlanıyor. bağlılık büyüdüğünde yalnızca fikri değil kendisini de korumaya başlıyorlar. dün doğru bulmadığın davranış bugün sevdiğin lider yapınca başka türlü açıklanıyor. sürekli onu kurtaracak bir yorum buluyorsun.

cübbeli'nin hâlidî koluna mensubiyetle azaptan kurtulma anlatısına itirazım da buraya bağlanıyor. bir gruba bağlılığı ahiret güvencesiyle birleştirirseniz, insan o çevreden ayrılmayı nasıl değerlendirecek? sadece insanlarla yolunu ayırdığını mı düşünecek, yoksa kurtuluşunu da kaybettiğinden mi korkacak? bkz: manevi bağımlılık.

birinin size iyilik yapmış olması, sonraki bütün kararlarınıza sahip olduğu anlamına gelmez. bir yerde güzel arkadaşlıklar kurmuş olabilirsiniz, çok şey öğrenmiş de olabilirsiniz. bunların hiçbiri yanlış gördüğünüzde susma borcu doğurmaz. edit: bu cümle benim için en güçlü yer.

ayrılma hakkının önemini göstermek için jonestown'u hatırlatıyor yazar. bir topluluğun nasıl bir yer olduğunu yalnızca kalanlara sorarak anlayamazsınız. ayrılan insana ne yapıldığına da bakmak gerekir. arkasından ne söyleniyor? ailesiyle ilişkisi bozuluyor mu?

maneviyatını güçlendirdiğini söyleyen bir yerde bu kadar sıradan haklar tehdit sayılıyorsa, orada liderin gücüyle insanların iyiliği aynı şey olmaktan çıkmıştır. bu cümle yeterince açık. bir sözün yanlış olduğunu düşünüyorsam bunu söylemek için önce kendimin iyi bir insan olduğunu ispatlamak zorunda mıyım? hayır.

jones'un 1977'de ödül aldığı törenden fotoğraf var kaynaklarda. insanların oraya ölmek için gitmediğini unutmamak gerek. dayanışma, eşitlik, birlikte daha iyi yaşama umudu. sonunu bildiğimiz için başlangıçtaki umudu unutmak kolay. ama o umudu anlamazsak insanların nasıl içeride kaldığını da anlamayız.

leo ryan'ın heyeti ve ayrılanlara saldırı, havaalanında. jonestown'da çocukların bulunduğu yüzlerce insan hayatını kaybetti. gosney'nin anlatımı ve dönemin kayıtları kaynaklarda. ayrılma hakkının önemini göstermek için hatırlatılmış. korku benzetmesi değil.

bir gruba bağlılığı ahiret güvencesiyle birleştirirseniz, insan o çevreden ayrılmayı nasıl değerlendirecek? sadece insanlarla yolunu ayırdığını mı düşünecek, yoksa kurtuluşunu da kaybettiğinden mi korkacak? bu soru çok önemli. edit: manevi bağımlılık tam olarak bu.

en basit ölçü: "hayır" diyebiliyor musun? cevabı beğenmediğinde yeniden sorabiliyor musun? gitmek istediğinde gidebiliyor musun? bu üç soru her topluluğun sınavı. benim için de öyle. amk bu kadar basit bir test.