Bu olayın en sinir bozucu taraflarından biri gökyüzünde ne görüldüğünden bile önce geliyor. İnsanlar yaşadıklarını anlatmaya çalışırken Arizona Valisi Fife Symington bir basın toplantısına uzaylı kostümü giymiş birini çıkarıp şaka yapıyor. Aradan yıllar geçiyor; aynı adam kendisinin de o gece olağanüstü büyüklükte bir cisim gördüğünü açıklıyor. E iyi de kardeşim, sen de gördüysen o insanlarla neden dalga geçtin?

Symington’ın kendi sitesinde de yer verdiği 2007 açıklamasında gördüğünü anlattığı şey sıradan bir nokta değil. Büyük, sessiz ilerleyen, üçgen veya delta biçimli bir cisimden söz ediyor. Pilotluk geçmişine dayanarak tanıdığı hava araçlarına benzetmediğini söylüyor. Valilik yapmış olması anlattığını otomatik doğru kılmaz; fakat böyle bir tanığın yıllarca susup sonra konuşması dosyanın bizzat bir parçası.

CNN’in kendisiyle yaptığı görüşmede 1997’deki şakayı toplumdaki gerginliği hafifletmek istemesiyle açıklıyor. Bu savunmayı ikna edici bulmak zorunda değiliz. Çünkü dışarıdan bakıldığında çıkan sonuç şu: tanıklar ciddiye alınmayı beklerken konu bir gösteriye dönüşmüş. Sonradan geri dönüp açıklama yapabilmiş olması, o sırada kendini yalnız hisseden insanlara ne kazandırdı?

13 Mart gecesini tek görüntüye sıkıştırmayalım

Phoenix ve Arizona çevresindeki gözlemleri konuşurken iki ayrı zaman dilimini ayırmak lazım. Meşhur ışık dizisinin videosunu gösterip bütün geceyi açıklamış gibi davranılmasına itirazım var. Aynı şekilde, her ışığı tek bir dev aracın parçası diye toplamak da dosyayı gereksiz yere zayıflatıyor.

• Erken saatlerdeki geçiş: Akşam yaklaşık sekiz civarından başlayarak farklı yerlerden V veya bumerang dizilimi bildiren tanıklar var. Bir kısmı ışıkların arasındaki karanlık alanı yekpare bir gövde gibi tarif ediyor.
• Geç saatteki ışık yayı: Yaklaşık saat onda çekilen, ufka yakın duran ve birer birer sönen ışıklar en çok dolaşan görüntüler. Bu bölüm için askerî aydınlatma fişekleri açıklaması bulunuyor.

Geç saatteki görüntüler için yapılan açıklamayı, daha erken saatte üzerinden dev bir gövde geçtiğini söyleyen kişinin önüne koyduğunuzda henüz onun gözlemini cevaplamış olmuyorsunuz. Saat aynı mı, yön aynı mı, hareket aynı mı? Ben UFO ihtimalini savunurken tam da bu ayrıntılara tutunuyorum. Dosyanın güçlü yanı ayrımlar silinince değil, korununca ortaya çıkıyor.

Elimizdeki çizim, tanıkların anlattığı dizilimi gözde canlandırmak için. Fotoğraf değil. Gövdenin gerçek boyutunu da bu çizimden çıkartamayız. Gece, uzaklığı bilinmeyen ışıkların arasını gözümüz tamamlayabilir. Ama bu ihtimali söylemekle bütün tanıkların ne gördüğünü açıklamış da olmuyoruz; özellikle gökyüzündeki yıldızların örtüldüğünü anlatan ifadeler ayrıca incelenmeli.

Lynne Kitei’nin yıllardır derlediği tanıklıklar ve görüşmeler bu yüzden ilginç. Burada yalnızca televizyonda birkaç saniye döndürülen görüntü yok; farklı insanların olayla kurduğu ilişki, sonradan konuşma cesareti bulmaları ve açıklamalara itirazları da var. Kitei’nin UFO yorumunu, sunduğu her görüntünün çekim tarihiyle birlikte okumak gerekiyor. 1995’teki bir fotoğrafı 13 Mart 1997 gecesinin fotoğrafı diye paylaşmanın kimseye faydası yok.

Ben Phoenix’i “gökte birkaç ışık yanmış, konu kapanmış” diye anlatamam. İnsanların tarif ettiği sessiz geçişi ciddiye alıyorum. Böylesine büyük bir cisim iddiası doğruysa hem uçuş biçimi hem de şehir üstündeki rahatlığı başlı başına mesele. Yanlış yorumlandıysa da bunu gösterecek şey insanların üstüne gülmek değil, belirli gözlemi belirli uçuşla eşleştirmek. Westall’daki okul tanıkları gibi buradaki insanların da anlattıkları dinlenmeyi hak ediyor.