152 yıl. Thomas Parr için yazılan yaş bu. İlk tepkim “yok artık” oldu; sayı Westminster Abbey’deki mezarda duruyor diye de bu tepki kendiliğinden kaybolmuyor. Adamın hayatı 1483 ile 1635 arasına yerleştiriliyor. Biz birkaç eski fotoğrafta aynı insanı tanımakta zorlanırken, burada bir insanın yüz elli iki yıllık hayatından söz ediyoruz. Rakamı tekrarlayan çok, doğumundan ölümüne kayıtları yan yana getiren anlatım bulmak daha zor.

Parr’ın hikâyesinde yaşından bağımsız tuhaf bir son var. Kırsalda yaşayan çok yaşlı adamın ünü yayılıyor. Arundel kontu onu Londra’ya götürüyor. İlgi görüyor; kısa süre sonra da ölüyor. Westminster’ın aktardığı anlatıda değişen hayat ve zengin sofralar öne çıkıyor. Bedenini inceleyen kişi de William Harvey. Yani kahvedeki yüz elli yaşındaki dede muhabbeti gibi başlayıp dönemin tanınmış insanlarının bulunduğu bir dosyaya dönüşüyor. John Taylor’ın 1635 tarihli kitapçığı da bu ilginin parçası. Fakat bir hekimin yaşlı bir bedeni incelemesi, doğum yılını yüz elli yıl geriden doğrulaması demek değil. Benim itirazım burada. Mezar yazıtıyla kesintisiz hayat kaydını aynı kefeye koyamayız.

Karşılaştırmak için Jeanne Calment’e bakın: 122 yıl 164 gün. 1875–1997. Bu kez doğum belgesi, nüfus kayıtları ve aile bağlantıları üzerinden izlenen bir hayat var. Onun için de sonradan kimlik değişimi iddiası ortaya atıldı; kayıtlarını çalışan araştırmacılar buna ayrıntılı yanıt verdi. İddianın varlığı bütün kayıtları bir anda yok etmiyor. Parr’la arasındaki farkı ben burada görüyorum: İki şaşırtıcı yaş sayısı var ama aynı yöntemle doğrulanmış değiller. Calment zaten yeterince akıl almaz bir ömür yaşamış; onu ilginç kılmak için sayıyı 150’ye tamamlamaya ihtiyaç yok.

Kısa yaşam örnekleri de bu başlığa ekleniyor diye Sam Berns’i anmadan geçmeyeyim. Progeria ile yaşadı, 17 yaşında öldü. Kendi konuşmalarını izlemek, hayatını bir “en kısa ömür” listesine sıkıştırmaktan çok daha iyi. Onun durumuyla Parr’ın yaş iddiası aynı olayın iki ucu değil. Burada hepsini tek gizemli insan grubuna bağlamak yerine ayrı hayatlar olarak tutmak gerekiyor.

150 yıl yaşayan birinin çıkmasına itirazım yok, çıksın. Ama aynı adı taşıyan iki kuşak mı sayılmış, kayıt geç mi tutulmuş, aile anlatısı mı büyümüş; bunları da görebilelim. Parr konusunda önümde duran sayı büyük, onu taşıyan kayıt zinciri ise aynı ölçüde açık değil. Şimdilik o mezar taşındaki 152’yi doğrulanmış rekor olarak almıyorum.

İlgili konular

• Fulcanelli kimdi?
• Hayvanların arasında büyüyen çocuklar

Kaynaklar

• Westminster Abbey: Thomas Parr ve mezar yazıtı
• Guinness: Jeanne Calment’in doğrulanmış kaydı
• Calment’in kayıtlarını inceleyen araştırmacıların yanıtı
• Ailesinin vakfından Sam Berns açıklaması

Görsel kaynakları

1. Old Parr adıyla tanınan Thomas Parr’ın portresi. — National Portrait Gallery, NPG 385 · Public domain.
2. Jeanne Calment’in gençlik fotoğrafı, 1895. — Üreticisi bilinmiyor · Public domain.
3. Jeanne Calment’in doğum kaydı. — Etat civil d'Arles · Public domain.