Katedrale bakıp simya kitabı okuduğunu düşünmek acayip bir fikir. Heykeller süs değil, taşın üzerindeki biçimler başka bir bilginin dili; binayı yaptıranların gösterdiğinden fazlası orada duruyor. Fulcanelli’nin kapısını açtığı dünya bu. Her ayrıntıya gizli anlam yüklemeye pek sıcak bakmam ama bir yapıyı böyle okumaya başlayınca fotoğraftaki kapının bile başka türlü göründüğünü kabul ediyorum. İnsan önce adamın kimliğini arıyor, sonra kendini Notre-Dame’ın cephesindeki figürlere bakarken buluyor.

1926 tarihli Le Mystère des cathédrales ile 1930’da çıkan Les Demeures philosophales elde duruyor. Ortada yalnızca “gizemli bir adam yaşamış” söylentisi yok; okuyabileceğimiz kitaplar var. Önsözlerde Eugène Canseliet, çizimlerde Julien Champagne karşımıza çıkıyor. Fakat kapağa yazılan Fulcanelli adı, nüfustaki bir kişiye aynı rahatlıkla bağlanamıyor. Champagne diyen var, Canseliet diyen var; Pierre Dujols ve René Schwaller de Lubicz isimleri de dolaşıyor. Hatta metinlerin tek bir kişinin işi olmadığını düşünenler bulunuyor. Benim eğilimim de bir çevrenin katkısı ihtimalini gözden çıkarmamak yönünde. Kitabın hazırlanmasına katılan insanlarla kitaptaki mahlasın sahibi aynı mesele değil.

Atom bombası kısmı da sık sık birbirine karıştırılıyor. Jacques Bergier’nin anlattığına göre 1937’de kendisine nükleer tehlike hakkında uyarıda bulunan gizemli kişi Fulcanelli’ydi. Bu görüşmenin yıllar sonra, 1960’ta yayımlanan anlatımı var. Dolayısıyla 1926’daki kitabı açıp “Bakın bombayı burada önceden yazmış” demekle aynı şeyden söz etmiyoruz. Keşke bu ayrım atlanmasa. Çünkü hikâyenin daha ilginç sorusu, Bergier’nin karşısına çıkan kişinin gerçekten kim olduğu. Görüşmenin anlatılış tarihi de kimlik kadar önemli.

Ben olsam önce kitap ile kimlik avını bir süre ayırırdım. Adamın adını bulmadan da yorumlarını tartışabiliriz. Mesela aynı heykeli bir sanat tarihçisi başka, bir simya meraklısı bambaşka okuyor. İkisinin fotoğraf üzerinde hangi ayrıntıya baktığını görmek, yüzüncü defa “ölümsüzlüğü buldu ve kayboldu” cümlesini okumaktan daha zevkli. Bir figürün neden özellikle simyayla ilişkilendirildiğini açıklayan bir sayfa, bana yüz tane gizemli adam fotoğrafından daha çok şey verir.

İlgili konular

• Demir maskeli adamın yüzünde ne vardı?
• Bir insan 150 yıl yaşayabilir mi?

Kaynaklar

• BnF: Le Mystère des cathédrales, 1926 eser kaydı
• André Breton koleksiyonu: Les Demeures philosophales, 1930
• Canseliet’in anlatıları ve kimlik adayları, Alchemy Journal
• Bergier ve Pauwels: Le Matin des magiciens, İngilizce baskı metni

Görsel kaynakları

1. Julien Champagne’ın Le Mystère des cathédrales için çizdiği açılış resmi. — Julien Champagne (1877-1932) · Public domain.
2. Notre-Dame’ın batı kapıları ve taş işçiliği. — Benh LIEU SONG · CC BY-SA 3.0.
3. Notre-Dame’ın batı cephesindeki düzen ve kapılar. — Michael Reeve · CC BY-SA 3.0.