13 Kasım 2026 cuma günü kıyamet kopacağı iddiası yeniden dolaşıyor. Gösterilen kaynak da bir sosyal medya hesabı değil, 1960 tarihli bir Science makalesi. Başlığı görünce insan ister istemez duruyor: Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026. Gün, ay ve yıl açıkça yazılmış.

Makale gerçekten var. Heinz von Foerster, Patricia Mora ve Lawrence Amiot tarafından yazılmış; 4 Kasım 1960’ta yayımlanmış. Künye kaydı ile özgün makale bağlantısını buraya bırakıyorum. Bugün 3 Kasım 2026 olduğu için eski başlık, on gün sonra yaşanacak bir olayın haberi gibi paylaşılmaya başlanmış.

Hesaplanan şey nüfus artışı

Yazarlar geçmiş nüfus verilerindeki artışı bir matematiksel modelle ele alıyor. Aynı büyüme biçimi devam ettirilirse model, 13 Kasım 2026’da sonsuza giden bir sonuç veriyor. Makaledeki kıyamet tarihi buradan geliyor. Bir göktaşının, savaşın veya gezegeni yok edecek başka bir olayın tarihi hesaplanmış değil.

Bir denklemin belli bir tarihte sonlu sonuç verememesi, o tarihte dünyanın yok olacağını göstermiyor. Kullanılan büyüme biçiminin o noktaya kadar değişmeden sürmesi mümkün mü, sorusunu ortaya çıkarıyor. İnsan nüfusunun artış hızı da doğurganlık ve ölüm oranları değiştikçe aynı kalmıyor.

Bugünkü projeksiyonlar farklı bir seyir çiziyor. Birleşmiş Milletler’in 2024 değerlendirmesi, dünya nüfusunun 2080’lerin ortalarında yaklaşık 10,3 milyarla zirveye ulaşmasını bekliyor. Bunun da varsayımları var ve yeni veriler geldikçe değişebilir. Fakat 1960’taki büyüme eğrisini hiç değiştirmeden geleceğe uzatmanın neden yeterli olmadığını gösteriyor.

1960’taki makale ve başlığındaki tarih gerçek. Tarih, nüfus modelinin verdiği matematiksel sonuçla ilgili. Makale, 13 Kasım’da dünyayı yok edecek gözlenmiş bir tehlike bildirmiyor.

1960’ta bir araştırmacı grubunun 2026 için bu kadar kesin bir tarih vermesi başlı başına ilginç. Aradan geçen altmış altı yılda nüfusun seyri ve doğurganlık oranları değişmiş. Makaleyi bugün okumak, o dönemde geleceği nasıl düşündüklerini de gösteriyor.

13 Kasım yaklaşırken eski makale yeniden gündemde. Özgün metni ekledim; bu tarihe neden vardıklarını okumak mümkün. Nüfus artışına ilişkin kaygılarının hangileri değişti, hangileri bugün de sürüyor? Bu karşılaştırma, tek bir kıyamet gününü beklemekten daha geniş bir tartışma açıyor.