Bir uçuş çizgisi gösterip “Bu rota düz dünyada olmaz” demek bana tek başına yeterli gelmiyor. Önce hangi haritadan, hangi ölçekten ve hangi uçuş kaydından söz ettiğimizi görelim. Düz Dünya’yı savunuyorum ama internette dolaşan her dairesel haritayı benim imzaladığım son model gibi önüme koyamazsınız. Çizimin hatasıyla savunduğum görüşü aynı şey saymıyorum.

Özellikle güneydeki şehirler arasında bu tartışma büyüyor. Güney Amerika, Güney Afrika ve Avustralya arasındaki yollar bir haritada birbirinden çok uzak görünebiliyor. Benim istediğim, o görüntünün üstüne bir çizgi çekip hüküm vermek yerine aynı yolculuğun kayıtlarını açmak. Kalkış, iniş, havada geçen süre ve mümkünse izlenen yol. Saat dilimi yüzünden ekranda görünen saat farkını uçuş süresi sanarak daha başta işi bozmayalım.

Harita meselesinde kullanışlı bir ayrıntı var: USGS’nin izdüşüm açıklamasında, eşit uzaklıklı bir haritanın her iki nokta arasındaki uzaklığı korumadığı açıkça anlatılıyor. Merkezden uzaklıkları koruması, iki kenar şehri arasını cetvelle ölçmenin de doğru olduğu anlamına gelmiyor. Bu yüzden herhangi bir izdüşümün üstünden yaptığımız ölçümü, gerçek yolculuğun kendisi gibi kullanamayız.

Azimutal eşit uzaklıklı izdüşüm örneği; ölçülmüş bir düz Dünya modeli değil.
Azimutal eşit uzaklıklı izdüşüm örneği; ölçülmüş bir düz Dünya modeli değil. · U.S. Government's NASA space agency. · Public domain

Bir rota seçelim, onun üstünde kalalım

Aynı konuşmada on ayrı ülkeye atlamak yerine tek yolculuk seçmek daha iyi. Benim açmak istediğim dosyada şunlar olsun:

  1. Tarihi ve uçuş numarası belli bir sefer.
  2. Planlanan saatten ayrı olarak gerçekleşen kalkış ve iniş.
  3. Aktarma varsa her bacağın ayrı kaydı.
  4. Karşılaştırılan iki modelin aynı şehirler için verdiği mesafe.

Bir düz Dünya haritasının bu kayıtlara uymayan mesafeler vermesi ciddi bir itirazdır; o çizimi düzeltmeden “her şey tamam” diyemeyiz. Benim karşı çıktığım, daha ölçüye gelmeden bir karikatür seçilip bütün tartışmanın onun üzerinden yürütülmesi. Haritayı öneren kişi o haritanın ölçeğini de açıklasın. Uçuşu örnek veren kişi kullandığı sürenin nereden geldiğini de göstersin.

Şunu da söyleyeyim: “O uçuş yapılmıyor” demek kolay bir savunma ama araştırmadan bunu yazmayacağım. Tarihi belli bir sefer varsa konuşmamızın içinde kalacak. Hangi şehirden nereye gidildiğini inkâr etmek yerine, o yolculuğu düşündüğümüz zemine nasıl yerleştirdiğimizle uğraşalım. Düz Dünya görüşünü savunmak benim için her zor sorudan kaçmak anlamına gelmiyor. Tam tersine, asıl ilgimi çeken yer güneyde yolların ve mesafelerin nasıl bir araya geldiği.

İlgili tartışmalar: Güney Kutbu Uçuş Yasakları ve Antarktika Seferlerinin Sırrı