Neden Hiçbir Uçak Güneyden Uçamaz?

Küresel Haritanın Uçuş Çelişkisi

Uluslararası seyahat etmek isteyen modern bir insan, bilet alırken haritaya bakar ve mesafeleri hesaplar. Küresel modele göre dünya bir küredir ve küre üzerindeki iki nokta arasındaki en kısa mesafe "büyük daire" (great circle) rotasıdır. Özellikle Güney Yarımküre'de yer alan ülkeler (örneğin Avustralya, Şili, Arzantin ve Güney Afrika) arasındaki uçuş rotaları incelendiğinde, coğrafi mantık ile havacılık gerçekleri arasında uçurumlar olduğu görülür. Eğer dünya dönen bir küreyse, güneydeki kıtaları birbirine bağlayan en mantıklı ve en kısa yolların doğrudan Güney Kutbu üzerinden geçmesi gerekir. Ancak ticari havacılık tarihi boyunca hiçbir yolcu uçağının Güney Kutbu üzerinden uçmasına izin verilmemiştir. Bu makalede, güney rotalarındaki mantıksız aktarmaları, ETOPS kurallarının arkasındaki gerçekleri ve Antarktika semalarındaki uçuş yasaklarının gizemini inceleyeceğiz.

I. Güney Yarımküre Uçuş Rotalarının Mantıksızlığı

Dünya haritasını önünüze açın ve Güney Amerika’nın en güney ucundaki Santiago (Şili) ile Avustralya’nın Sidney kenti arasındaki mesafeye bakın. Küresel modelde bu iki nokta birbirine oldukça yakındır ve uçuşun Antarktika üzerinden düz bir hatla yaklaşık 12-14 saat sürmesi beklenir.

A. Kuzeye Çıkan Dolambaçlı Yollar Ancak Santiago’dan Sidney’e gitmek isteyen bir yolcu, doğrudan batıya veya güneye uçmak yerine, önce binlerce kilometre kuzeye, ABD’ye (Los Angeles) veya Ortadoğu’ya (Dubai) uçmak zorundadır. Oradan aktarma yaparak tekrar güneye, hedef ülkeye iner.

• Bu durum, yakıt maliyeti, zaman ve havacılık verimliliği açısından tamamen mantıksızdır.
• Eğer düzlem haritasına (Flat Earth map) bakarsanız, bu aktarmaların neden zorunlu olduğunu anlarsınız: Düzlem modelinde Güney Amerika ile Avustralya arasında güneyden gitmek yerine kuzeydeki aktarma merkezleri üzerinden gitmek coğrafi olarak daha mantıklı bir hatta oturur veya aradaki mesafe küresel haritada gösterilenden çok daha uzundur. Küresel haritanın güney kısımları, aslında diskin dış çeperini oluşturduğu için gerçeğe aykırı şekilde basık ve geniştir.

II. ETOPS Kuralları: Gerçek Bir Güvenlik Gerekçesi mi, Yoksa Örtü mü?

Havacılık otoriteleri (FAA, EASA vb.), Güney Kutbu üzerinden uçuş yapılmamasını ETOPS (Extended-range Twin-engine Operational Performance Standards) kurallarıyla açıklar. Bu kurallara göre, çift motorlu uçakların acil bir durumda (motor arızası vb.) güvenli bir şekilde iniş yapabileceği en yakın piste olan mesafesi sınırlıdır. Antarktika üzerinde ise acil durum pisti veya alternatif havalimanı bulunmadığı için uçakların bu bölgeden geçmesine izin verilmez.

A. Dört Motorlu Uçaklar Neden Uçmuyor? Bu ETOPS açıklaması ilk başta mantıklı gelse de, büyük bir çelişkiyi barındırır: Geçmişte dört motorlu devasa yolcu uçakları (Boeing 747 veya Airbus A380 gibi) okyanusları ve çölleri aşarak dünyanın her yerine uçabiliyordu. ETOPS kısıtlamaları çift motorlu uçaklar içindir. Peki, dört motorlu uçaklar neden Güney Kutbu üzerinden düzenli seferler düzenlemedi? Teknoloji o kadar gelişti ki, uçaklar okyanusların ortasındaki küçük adalara bile sorunsuz inebiliyor. Ancak söz konusu Antarktika olunca, dünyanın en büyük havayolu şirketleri bile bu bölgenin üzerinden geçmeyi kural olarak reddetmektedir.

III. Antarktika Üzerindeki "Uçuşa Yasak Bölge" (No-Fly Zone)

Havacılık haritalarında ve pilotların kullandığı rota planlarında Antarktika kıtasının tamamı resmi olarak bir "Uçuşa Yasak Bölge" (No-Fly Zone) olarak ilan edilmemiştir, ancak pratikte hiçbir ticari uçuş bu sahadan geçemez.

A. Askeri Radarlar ve Müdahaleler Özel jetleriyle veya tekneleriyle Antarktika’nın iç kesimlerine izinsiz uçmaya veya yaklaşmaya çalışan kaşifler, uluslararası askeri güçler tarafından derhal uyarılır ve geri püskürtülür. Bölgedeki hava sahası, 1959 Antarktika Antlaşması’nı imzalayan devletlerin ortak askeri kontrolü altındadır. Bir kıta neden bu kadar sıkı bir uçuş ablukası altında tutulur? Eğer altımızda dönen normal bir küre varsa ve güney kutbu sadece karlı bir dağ sırasından ibaretse, turistlerin veya yolcuların oradan uçarak geçmesi neden yasaktır? Bu durum, o bölgede pilotların görmemesi gereken coğrafi sınırların, buz duvarının ötesindeki yapıların veya küresel yalanı ortaya çıkaracak gerçeklerin bulunduğunu akıllara getirmektedir.

IV. Pilotların Gözlemleri ve Gizlenen Ufuk Çizgisi

Ticari pilotlar, yüksek irtifalarda (30.000 - 40.000 feet) saatlerce uçan ve dünyayı yukarıdan izleyen şanslı kişilerdir. Ancak bu pilotların birçoğu, kariyerleri boyunca küresel modelle çelişen durumlar bildirmektedir.

A. Eğrilik Yoksunluğu Pilotlar, seyir irtifalarındayken bile dünyanın eğriliğini görmediklerini, ufuk çizgisinin her zaman dümdüz bir hat olarak uzandığını gayri resmi olarak defalarca dile getirmişlerdir. Özellikle güney rotalarına yakın uçuş yapan bazı pilotlar, pusula sapmalarını ve normal haritalarla uyumsuz olan navigasyon hatalarını rapor etmiş, ancak bu durumlar havacılık otoriteleri tarafından "manyetik alan anomalileri" veya "cihaz hatası" olarak geçiştirilmiştir.

V. Sonuç: Kapatılmış Semalar

Güney Kutbu üzerindeki uçuş yasakları ve rotalardaki mantıksızlıklar, küresel modelin en büyük açmazlarından biridir.

• Güney Yarımküre'deki ülkeler arasındaki en kısa mesafelerin neden doğrudan güneyden değil de dolambaçlı kuzey rotalarından yapıldığı küresel modelle açıklanamamaktadır.
• Antarktika hava sahası, uluslararası anlaşmalar ve askeri kontrol altında sıkı bir şekilde korunmaktadır.
• Ticari uçuşların bu bölgeden kesinlikle uzak tutulması, sıradan insanların dünyanın sınırlarını ve gerçek coğrafyasını görmesini engellemek için alınan stratejik bir önlemdir.

Semaların kapatıldığı, rotaların saptırıldığı ve gerçeğin gizlendiği bir dünyada, gökyüzü de yeryüzü gibi sıkı bir koruma altındadır.

Bu tartışmayla bağlantılı: Güneydeki uçuşları bir de düz dünya üzerinden konuşalım · Antartika Antlaşması · Antarktika ve Buz Duvarı: Dünyanın Sınırlarında Ne Var?.

Uzak meydan ve kutup operasyonları için FAA belgesi

• Antarktika’da kayaklı uçakla yapılan lojistik operasyon. — Navy Senior Chief Petty Officer RJ Stratchko · Public domain. WebP biçiminde boyutlandırıldı.
• Union Glacier’ın mavi buz pistindeki Boeing 757. — Christopher P. Michel · CC BY 4.0. WebP biçiminde boyutlandırıldı.
• Antarktika’nın tarihî haritası, 1912. — Petermann, A.; Habenicht, H.; Böhmer, C. August Heinrich Petermann (1822–1878) Alternative names August Peterman; August Heinrich Petermann; Petermann; August Heinrich PETERMANN Description German cartographer, scientific illustrator, geographer and opinion journalist Date of birth/death 18 April 1822 25 September 1878 Location of birth/death Bleicherode Gotha Authority file : Q63230 VIAF: 106968119 ISNI: 0000000117787039 LCCN: n83051898 NLA: 35966131 Open Library: OL426376A WorldCat creator QS:P170,Q63230 Hermann Habenicht (1844–1917) Alternative names H. Habenicht Description geographer and cartographer Date of birth/death 3 March 1844 30 March 1917 Location of birth/death Gotha Gotha Work period 1900 Authority file : Q13377354 VIAF: 74152899 ISNI: 0000000109162995 LCCN: n50019113 Open Library: OL7290330A GND: 116349174 WorldCat creator QS:P170,Q13377354 Böhmer, Carl, 1878-, GND 13254377X · Public domain. WebP biçiminde boyutlandırıldı.

• Antarktika’da kullanılan DC-3 tipi uçak. — Christopher Michel · CC BY 2.0. WebP biçiminde boyutlandırıldı.
• Cape Lankester yönündeki yakıt ikmal çalışması. — Eli Duke · CC BY-SA 2.0. WebP biçiminde boyutlandırıldı.
• Güney kutup bölgelerinin tarihî haritası. — Rand McNally · Public domain. WebP biçiminde boyutlandırıldı.