Fotoğraftaki şu tel ve küçük parça yığınına bakıp “telefonumdaki milyarlarca elemanın atası bu mu?” dememek zor. İlk çalışan nokta temaslı transistörün görünüşü bugünkü çip estetiğinden çok uzak. Ama mesele güzel görünmesi değil; küçük bir elektriksel değişimin başka bir akımı kontrol edebilmesi.

1947’de Bell Laboratuvarları’nda John Bardeen ve Walter Brattain’in çalışan düzeneği ortaya çıkıyor. William Shockley’in de içinde bulunduğu araştırma ortamı, vakum tüplerine alternatif arıyor. Tüpler çalışıyor ama ısı, enerji tüketimi, boyut ve güvenilirlik gibi dertleri var. Yarı iletken bir elemanın sinyali yükseltmesi, bu dertlerin çözümünde yeni bir yol açıyor.

Computer History Museum’un kaydı ilk aygıtın malzemesini ve temas düzenini anlatıyor. Modern transistörlerin hepsi o ilk yapıyla aynı değil. Nokta temaslı düzenekten eklem transistörlerine ve sonraki yapılara uzanan gelişimi tek fotoğrafa sıkıştıramayız.

• Küçük bir sinyal daha büyük bir sinyalin kontrolünde kullanılabiliyor.
• Aynı temel kontrol fikri anahtarlama işine uygulanabiliyor.
• Elemanların küçültülmesi ve tekrarlanabilir üretimi, etkisini büyütüyor.

Burada icadı küçültmek derken yalnızca boyutu kastetmiyorum. Maliyeti, arıza ihtimalini ve tek iş için gereken enerjiyi de konuşuyoruz. Laboratuvar başarısının milyonlarca ürüne girmesi, aynı parçanın sürekli benzer davranmasını gerektiriyor.

Sonra entegre devre geliyor ve bir başka engel ortaya çıkıyor: Küçük parçaları tek tek bağlamak yerine birlikte üretmek. Transistör başlığını yalnızca “elektroniği değiştirdi” diye bitirmek istemedim. İlk fotoğraf ile bugünkü ürün arasındaki köprü, bir tek anlık buluş kadar üretim bilgisinden de oluşuyor.

Transistör yükselteç olarak çalıştığında enerjiyi yoktan üretmiyor. Küçük giriş, besleme kaynağından gelen enerjinin kontrol edilmesinde kullanılıyor. Sinyalin büyümesiyle enerjinin bedelsiz çoğalması farklı şeyler. Bu ayrımı kavrayınca fotoğraftaki küçük parçanın neden ayrı bir güç kaynağıyla birlikte çalıştığı da anlaşılır oluyor.