Bir insan ortadan kaybolabilir. Fakat seri numaraları kaydedilmiş paranın yıllar sonra ortaya çıkması, kayboluşu daha somut ve daha tuhaf bir probleme dönüştürür. D. B. Cooper olayında elimizdeki en dikkat çekici şeylerden biri, ünlü eşkâl çizimi kadar bir tomar paradır.

Bilette D. B. yazmıyordu

24 Kasım 1971’de Portland’dan Seattle’a giden Northwest Orient 305 seferine binen adam, biletinde Dan Cooper adını kullanıyordu. Bugün herkesin bildiği D. B. Cooper adı, haberlerin aktarımı sırasında yerleşti. Bu küçük ayrıntı, olayın daha ilk basamağında kayıt ile popüler hafızanın nasıl ayrılabildiğini gösteriyor.

Adam para ve paraşüt talep etti. Seattle’da yolcular serbest bırakıldıktan sonra uçak mürettebatla yeniden havalandı. Cooper, gece karanlığında uçaktan ayrıldı. Resmî olay özetinde fidye 200 bin dolar olarak geçiyor. Sonrasında kimliği ve ne olduğu kamuya açık dosyada kesinleşmedi.

Bir kayboluşun üç farklı sorusu

Cooper tartışmalarında kim olduğu, nereye indiği ve hayatta kalıp kalmadığı sık sık tek bir soruya dönüşüyor. Oysa birine cevap bulmak ötekileri otomatik olarak çözmez. Bir kişinin suçluya benzemesi, o gece uçakta bulunduğunu kanıtlamaz. Belirli bir iniş bölgesinin mümkün olması da o bölgede sağ kaldığını göstermez.

Uçaktan ayrılma anı ile yerdeki konum arasındaki hesap; rota, zaman, irtifa ve rüzgâr bilgisine bağlı. Parametrelerin her birinde küçük bir belirsizlik, yerde geniş bir alan oluşturabilir. Bir haritada çizilmiş kesin nokta, kullanılan varsayımlar açıklanmıyorsa kanıttan çok sunum tercihidir. Kayıp adamı ararken kaybolan şeylerden biri de bu belirsizlik payı olabiliyor.

Para ortaya çıktı, adam çıkmadı

1980’de bulunan 5.800 dolarlık banknotların seri numaraları fidyeyle eşleşti. Bu, olayın en güçlü fiziksel bağlantılarından biri. Fakat paranın bulunduğu yerin Cooper’ın indiği yer olduğunu söylemek için para ile insanın aynı güzergâhı izlediğini de göstermek gerekir.

Burada en az üç ayrı süreç düşünülebilir: Para kişiyle birlikte taşınmış, sudaki hareketlerle yer değiştirmiş veya sonradan bulunduğu yere ulaşmış olabilir. Bunlar eşit ölçüde desteklenen açıklamalar değil; her biri kendi zaman ve taşınma sorununu çözmek zorunda. Buluntu, bazı senaryoları sınamaya yarıyor; bütün hikâyeyi tek başına anlatmıyor.

Kravat da başka bir fiziksel iz. Ancak eşya üzerinden elde edilen bir bulgunun anlamı, o eşyaya daha önce kimlerin dokunduğuna ve nasıl saklandığına bağlı. Bir adayla bağlantı kurulabilse bile, bunun uçaktaki kişiyle mi yoksa eşyanın önceki hayatıyla mı ilgili olduğu ayrıca araştırılmalı.

Şüpheli listesi neden çözüm listesi değil?

Dosyanın çekiciliği, yıllar boyunca çok sayıda kişiye Cooper kimliğinin yakıştırılmasına yol açtı. Aile hikâyeleri, ölüm döşeği anlatıları ve yüz benzerlikleri ilginç başlangıçlar olabilir. Fakat tanıklara uyarlanabilen bir hayat hikâyesi ile bağımsız biçimde doğrulanan bir kimlik arasında fark var. Bu yüzden bu dosyada bir ismi yalnızca anlatı etkileyici diye suçlu ilan etmiyoruz.

FBI’ın 2016’da kaynaklarını başka soruşturmalara yönlendirmesi, sorunun mantıken çözüldüğü anlamına gelmiyor. Eldeki malzemenin yeni bir sonuca ulaşıp ulaşamayacağı başka mesele. Cooper’ın ardında bıraktığı asıl bilmece şu: Birkaç fiziksel iz birbirine bağlanabiliyor, fakat aralarındaki yol hâlâ tamamlanamıyor.

Dosyadaki kişiler ve yerler

• D. B. Cooper
• Portland–Seattle–Reno Uçuş Güzergâhı

Araştırmanın devamı

• Somerton Adamı Olayı

Kaynaklar

• FBI: D. B. Cooper dosyası
• FBI Vault: kamuya açılan soruşturma belgeleri

Görsel kaynakları ve lisanslar

• File:DBCooper.jpg · U.S. Federal Bureau of Investigation. · Public domain.
• File:DB Cooper Wanted Poster.jpg · U.S. Federal Government · Public domain.

Fotoğraflar WebP biçimine dönüştürüldü; oranları korunarak boyutlandırıldı.