Ay’a inişler insanlığın en büyük başarısı olarak anlatılıyorsa, sinema bu hikâyeyi neden tekrar tekrar işlemedi? Mark Sargent’ın 2015 tarihli Boş Tiyatro bölümünde sorduğu soru bu. Bölüm, Hollywood’un hangi uzay hikâyelerini seçtiğine bakıyor.

▶YouTube
Düz Dünya İpuçları 1: Boş Tiyatro — Mark Sargent

Sargent uzay filmlerini üç gruba ayırıyor. Bir tarafta Star Wars gibi açıkça fantastik dünyalar; diğer tarafta Gravity ve 2001 gibi daha tanıdık bir uzay tasvirini kullanan yapımlar var. Üçüncü grupta ise yaşanmış uzay görevlerini anlatan filmleri arıyor. Ona göre ilk iki grup çok kalabalıkken Apollo’nun Ay yüzeyindeki görevlerinin büyük sinema anlatılarında az görünmesi dikkat çekici.

The Right Stuff ve Apollo 13 neden örnek?

The Right Stuff astronot seçimiyle ve erken uçuşlarla ilgileniyor; Apollo 13 ise Ay’a inmeyen bir görevi anlatıyor. Sargent bu iki seçimi, Ay yüzeyinin sinemada canlandırılmasından kaçınıldığı düşüncesine bağlıyor. From the Earth to the Moon dizisini de anıyor; fakat sinema filmiyle televizyon yapımını ayrı tutuyor.

Çıkardığı sonuç şu yönde: Bir stüdyo Ay yüzeyini çok inandırıcı gösterirse, izleyici eski görüntülerin de aynı yollarla hazırlanıp hazırlanamayacağını sormaya başlayabilir. Sargent’ın “tiyatro” benzetmesi bu üretim imkânına ve gösterilmeyen hikâyeye dayanıyor. Bir fizik deneyinden ziyade, kültür endüstrisindeki seçimleri kuşkuyla okuyan bir savunma.

Benim burada ilginç bulduğum düşünce, hayalî bir uzay sahnesinin zamanla gerçek uzay tasvirimizin parçası hâline gelebilmesi. Bir görüntüyü ilk nerede tanıdığımızı unutabiliyoruz. Bu konuda sinemayla haber görüntüsünü yan yana okumak, yalnızca “film kurgu, haber gerçek” demekten daha derin bir tartışma açıyor. CGI ve mercekler konusu da görüntünün nasıl üretildiği tarafına gidiyor.

Yalnız bu video 2015’e ait. O günden sonra çıkan First Man gibi yapımlar varken Sargent’ın film listesini 2026’nın eksiksiz listesi diye tekrarlamak doğru olmaz. Bu tarih farkı bölümün ne söylediğini değiştirmiyor; o gün hangi eksiklikten hareket ettiğini gösteriyor. Serinin girişindeki kapalı dünya savunusuna bu kez kültür ve sinema tarafından bağlanıyor.

Bölümün yazılı metni · First Man’ın yapımcı sayfası.