Yapay ufuk, uçağın yatış ve yunuslama durumunu bir referans ufuk çizgisine göre gösteren uçuş aletidir. İngilizcede attitude indicator veya artificial horizon adları kullanılır. Buradaki “attitude”, uçağın yüksekliği değil, uzaydaki yönelişidir.

Göstergede ne okunur?

Yatış, kanatların bir yana eğilmesidir. Yunuslama, burun doğrultusunun referansa göre yukarı veya aşağı yönelmesidir. Ekrandaki uçak simgesiyle ufuk çizgisinin ilişkisi, pilotun dışarıyı göremediği koşullarda da bu hareketleri izlemesine yardım eder. Bu alet, irtifa göstergesinin veya dikey hız göstergesinin yerine geçmez.

Jiroskoplu mekanik türler

Klasik düzeneklerde jiroskop bir referans oluşturur; uçakla birlikte hareket eden gövdeye göre gösterim sağlanır. Bazı sistemler vakum veya basınçla, bazıları elektrikle çalışır. “Elektrikle çalışan” ifadesiyle “elektronik olarak hesap yapan” ifadesi aynı şey değildir: Elektrik bir mekanik rotoru döndürmek için de kullanılabilir.

Bir mekanik aygıtın yalnız serbestçe dönen bir topaçtan ibaret olduğu da varsayılmaz. Referansı kuran ve hataları sınırlayan mekanizmalar modelin tasarımına göre değişir. Üretici belgesindeki sınırlar, aletin nasıl çalıştığına ilişkin genel benzetmeden daha ayrıntılı bilgi verir.

Elektronik gösterimler

Cam kokpitlerde aynı uçuş bilgisi elektronik ekranlarda sunulabilir. Ekran, algılayıcının kendisi değildir; bağlı yöneliş ve seyir sistemlerinden bilgi alır. Bu nedenle küçük bir uçağın mekanik aletiyle büyük bir uçağın bütün elektronik yöneliş sistemi, yalnız ikisine de “yapay ufuk” deniyor diye özdeş sayılamaz.

• Aletin model adı ve enerji kaynağı.
• Referansın nasıl başlatıldığı.
• Düzeltme ve hata özellikleri.
• Göstergeyle bağlı sistemlerin ilişkisi.

Düz Dünya tartışmasındaki kullanımı

Dave Murphy, uzun uçuşta jiroskop referansının nasıl değiştiği sorusunu kendi savunusunda kullanır. Konuşmasında bir pilotla ve adı verilmemiş üreticiyle görüşmesini anlatır. Bu kişisel anlatının belirli bir aygıtın teknik belgesiyle eşleştirilmesi için marka ve model bilgisi gerekir. Madde, gösterge türlerini birbirinden ayırarak bu tartışmanın teknik sözlüğünü sağlar.

İlgili tartışmalar

• Uçaklar, jiroskop ve eğrilik hesabı