Bir dinin eşitlik fikrini nerede ararsınız? Kutsal metninde mi, ibadet yerinin kapısında mı? Sihizm için mutfağa da bakmak gerekiyor. Langar denilen ortak yemekte, kapıdan gelen insanın hangi dine ya da kasta mensup olduğuna göre sofra ayrılmaması amaçlanıyor.

Gurdwara, Sih ibadet yeri. Buradaki ortak mutfak gönüllülerin emeğiyle işliyor. Yemek pişirmek, dağıtmak, birlikte yemek ve sonrasında temizlik yapmak aynı hizmetin parçaları. Sikh Coalition’ın langar açıklamasında özellikle kast, inanç, köken ve cinsiyet ayrımı yapılmadan paylaşma vurgulanıyor. Yemeğin geleneksel olarak yerde birlikte yenmesi de bu eşitliğin bedensel bir ifadesi.

Sadece ücretsiz yemek değil

İnsanın önüne bir tabak koyulması elbette somut bir ihtiyaç gideriyor. Fakat langarı yalnızca yemek dağıtım sistemi olarak okumak, inancın içindeki karşılığını eksik bırakıyor. Seva, yani hizmet, dinî yönelişin bir parçası. Tanrı’ya bağlılıkla toplumun ihtiyacını birbirinden ayrı düşünmeyen bir anlayış var. Sihlerin kendi inanç anlatımı hizmeti sevgi ve birlik fikriyle beraber açıklıyor.

• Yemeği hazırlayan da topluluğun parçası, yiyen de.
• Hizmet, yalnızca para bağışlamak anlamına gelmiyor; zaman ve emek de veriliyor.
• Eşitlik, konuşulan bir ilke olmanın yanında sofrada uygulanmaya çalışılıyor.

Sih geleneği Pencap’ta Guru Nanak ile gelişmeye başlıyor. Ardından gelen guruların öğretisi ve Guru Granth Sahib bu dinin merkezinde. Sihizm, Hinduizm’in ya da İslam’ın farklı bir adı değil; kendi kutsal metni, tarihi ve ibadetleri bulunan ayrı bir din. Geleneğin tarih anlatımı, kutsal metnin bugün niçin bu kadar merkezî bir otorite taşıdığını açıklıyor.

Bir tapınağı yalnızca kubbesinden ya da gösterişli dış cephesinden tanımak kolay. Langar ise insanın dikkatini tabak taşıyan ele çeviriyor. İnanç, bir yabancının önüne konan yemekte de görünür olabiliyor. Bu açıdan iftar paylaşımı ve Seder sofrası ile yan yana konuşulacak çok şey var; her birinin kendi dinî anlamını koruyarak.