Birinin “Gökyüzünde bir ışık gördüm” demesi başka. Bir hangara girdiğini, metal bir diskin altına eğildiğini, içindeki güç kaynağı üzerinde çalıştığını anlatması başka. Bob Lazar 1989’da ikinci hikâyeyle ortaya çıktı. Bu yüzden onu seven de sevmeyen de yıllardır aynı adamı konuşuyor. Ortaya attığı şey, uzaktan seçilmiş bir silüet değil; içine insan alınan, bölümlere ayrılmış, personeli ve çalışma düzeni olan bir programdı.

Las Vegas’taki KLAS yayınlarında, önce yüzü gizlenen “Dennis” olarak, ardından kendi adıyla konuştu. Muhabir George Knapp’ın karşısındaki Lazar, 51. Bölge yakınında S4 denilen bir yerde dünya dışı araçların itki sistemlerini incelediğini söylüyordu. Burada küçük ama önemli bir ayrım var: Groom Lake’teki gerçek uçak test sahasıyla Lazar’ın Papoose Lake tarafına yerleştirdiği S4 tesisi aynı yer diye anlatılmamalı. Birinin tarihini belgeleyen kayıt, ötekinin içindeki aracı da göstermiş olmuyor.

İddiasının çarpıcı yanı, tek bir araçtan değil dokuz diskten söz etmesi. Hepsini aynı ayrıntıda incelemiş gibi konuşmuyor: yakından girdiğini söylediği araç ayrı, uzaktan gördükleri ayrı. Hikâyenin sonraki çizimlerinde en çok karşımıza çıkan “Sport Model”, bu dar gözlemin merkezindeki araç.

Uçağı uçurmak değil, neden uçtuğunu anlamak

9 Aralık 1989 söyleşisinde işini, bitmiş bir üründen geriye doğru gidip nasıl yapıldığını çözmeye çalışmak olarak tarif ediyor. Klasik motor, yakıt deposu ve egzoz üzerinden kurulan bir uçak hikâyesi anlatmıyor. Küçük bir reaktör, bir dalga kılavuzu ve aracın alt bölümündeki düzeneklerden söz ediyor. Kendi açıklamasında asıl iş, gördüğü teknolojiyi eldeki malzemelerle yeniden kurabilmek.

“Bitmiş bir ürününüz var; geriye doğru gidip nasıl yapıldığını bulmaya çalışıyorsunuz.”

Bob Lazar, 9 Aralık 1989 söyleşisinden Türkçe çeviri.

İnsan bu noktada “Madem oradaydın, niye bütün cevapları bilmiyorsun?” diye sorabilir. Lazar’ın cevabı, çalışmanın parçalara ayrıldığı yönünde. Fakat bu savı kabul etsek bile her ayrıntıyı sonradan aynı torbaya dolduramayız. Bir parçayı gördüğünü söylemek, bütün projenin geçmişini bilmek değildir. Hikâyenin çekiciliği, bu aralıktan geliyor: çok büyük bir iddiayı, oldukça dar bir çalışma masası üzerinden anlatıyor.

20 Aralık tarihli Billy Goodman radyo programı bu yüzden ilginç. Dinleyiciler aracın kapağını, içini, nereden geldiğini soruyor. Lazar birini yakından incelediğini, diğerlerini uzaktan gördüğünü söylüyor; sözünü ettiği araca “Sport Model” deniyor. Gövdenin ne zamandır orada olduğu sorusuna ise kesin bir tarih vermiyor. Sonradan hazırlanmış bir videodaki her gösterişli ayrıntıyı onun ilk ifadesi sanmamak için bu eski yayınları dinlemek iyi geliyor.

115 meselesini tek cümleyle geçmeyelim

Lazar’ın yakıt diye anlattığı şey “element 115”. Bugün moskovyum adı verilen 115 numaralı element gerçekten var. 2003’teki sentez deneyleri, 2004’te yayımlanan sonuçlar ve 2016’da onaylanan ad, kendi tarihine sahip. Ama periyodik tabloda 115 numarasının bulunmasıyla, o maddeden çalışan bir uçan daire reaktörünün gösterilmesi aynı gelişme değil. Lazar’ın sözünü ettiği özel davranış ve kullanılabilir yakıt örneği, tartışmanın hâlâ en somut düğümü.

• Aracın içi: Lazar hangi kısmı gördüğünü söylüyor, hangi kısmını tahmin ediyor?
• Malzeme: Ortaya herkesin inceleyebileceği bir örnek konmuş mu?
• Çalışma kaydı: Anlatılan işin tarihini ve yerini birbirinden bağımsız hangi kayıtlar bağlıyor?

Bunları sormak adamı susturmak değil. Tam tersine, anlattığı şey bu kadar büyükse ayrıntısını da konuşalım. “Her şey gizli, o yüzden hiçbir şey soramazsın” denince araştırma bitiyor. “Bana tuhaf geldi, kapatalım” denince de bitiyor. Aradığımız kapı, sloganın değil; izlenebilen ayrıntının bulunduğu yerde.

Gerçek gizli uçak projeleri yıllar sonra belgeleriyle ortaya çıkabildi. Groom Lake’in U-2 ve OXCART geçmişi bunun örneklerinden. Bu geçmiş, Lazar’ın araçlarını otomatik olarak doğrulamıyor; ama gizli çalışma fikrini baştan imkânsız saymanın da bir anlamı yok. S4 iddiasını kendi izleri üzerinden ele almak gerekiyor. Dulce’deki yeraltı laboratuvarı anlatısı da buraya benziyor, fakat tanıkları ve kaynak zinciri aynı değil.

İlk kayda dönmek isteyenler için KLAS’ın yayımladığı 1989 görüşmesi, 9 Aralık söyleşisinin arşiv dökümü ve 20 Aralık radyo konuşması burada. Kısa bir klip yerine bu üçüne bakınca, hem Lazar’ın asıl iddiası hem sonradan hikâyeye eklenenler daha iyi seçiliyor.

İlgili tartışmalar: Bob Lazar Ve S4 Tesisi

Bob Lazar ve Jeremy Corbell, Joe Rogan’ın karşısında

2019’daki The Joe Rogan Experience #1315, Lazar’ın anlattıklarını kısa kliplerden değil uzun bir söyleşiden dinlemek isteyenler için burada. Jeremy Corbell de masada; bu yüzden Lazar’ın kendi hatırladıklarıyla Corbell’in araştırma ve yorumlarını ayrı ayrı duymak mümkün. Corbell’in 21 Haziran 2019 tarihli açıklaması söyleşiye neden önem verdiğini kendi ağzından anlatıyor. Bölümün Spotify kaydı da mevcut.

Joe Rogan Experience #1315 — Bob Lazar ve Jeremy Corbell: söyleşiyi izle