Gizli cemiyet hikâyelerinde çoğu zaman birileri isim sayar, sonra ortada liste bile olmadığı anlaşılır. P2’de mesele farklıydı. 1981’de Licio Gelli çevresindeki aramalarda ortaya çıkan isimler, İtalya’nın siyasetini, güvenlik kurumlarını, basınını ve iş dünyasını aynı tartışmanın içine soktu. Bu kez yalnızca söylenti değil, parlamentonun önüne gelen bir örgütlenme vardı.

Propaganda Due, kısaca P2, masonluk başlığını aşan bir siyasi güç ağına dönüşmekle suçlandı. Tina Anselmi başkanlığındaki araştırmanın belgeleri ve raporları hâlâ okunabiliyor. Bu dosya yüzünden bütün masonları aynı eylemlerle suçlamak, araştırılan belirli ağı görünmez kılar. Konuştuğumuz şey Gelli’nin çevresi, bağlantıları ve devlet içindeki etkisi.

Banka, gazete, siyaset

Banco Ambrosiano ve Roberto Calvi bu hikâyeyi bir üyelik meselesinden çıkarıyor. Para akışı, Vatikan’ın bankacılık kuruluşu IOR ile ilişkiler ve medya üzerindeki nüfuz arayışı aynı dönemin krizlerinde birbirine değiyor. 1982’de bankanın çöküşüyle Calvi’nin Londra’da ölü bulunması, dosyayı dünya çapında bir karanlık ağ hikâyesine dönüştürdü. Calvi’nin ölümünü tek cümlede bir kişiye bağlayan anlatılar ise mahkeme süreçlerini ve değişen değerlendirmeleri atlıyor.

P2’nin ürpertici tarafı, gizli bir odada toplanma fikrinden çok, birbirini denetlemesi gereken insanların aynı ağ içinde bulunabilmesi. Gazete bir bankayı araştırırken gazetenin ve bankanın arkasındaki ilişkiler kesişiyorsa, okuyucu aslında neyi öğreniyor? Devlet görevlisinin sadakati kurumuna mı, onu yükselten çevreye mi?

Gladio ile aynı yılları okurken bu sorular büyüyor. Ama iki adın aynı dönemde geçmesi, iki yapıyı otomatik olarak aynı örgüt yapmaz. Bağlantı varsa kişi, tarih ve işlem üzerinden gösterilmesi gerekir. P2’de bu uğraşın karşılığı var: okunacak gerçek bir parlamento arşivi duruyor.