Gökyüzünde bir ışık dizisi görüyorsunuz. Birkaç gün sonra aynı kentte çekilmiş bir fotoğraf çıkıyor. İlk refleks belli: “İşte bizim gördüğümüz buydu.” Lubbock dosyasının düğümü de burada. Fotoğrafın varlığı gözlemi güçlendiriyor gibi; fakat görüntü ile tanıkların anlattığı şeyi aynı olay olarak eşleştirmek ayrıca gerekiyor.

Ağustos–Eylül 1951, Teksas’ın Lubbock kenti. Gece göğündeki ışık dizileri farklı kişilerce bildiriliyor. Olayın en çok anılan tanıkları arasında Texas Technological College ile bağlantılı öğretim üyeleri bulunuyor. Kentteki bu konuşmaların ardından Carl Hart Jr.’ın çektiği fotoğraflar da dosyanın görsel yüzü hâline geliyor. Ufoloji tarihinde çok tanınan o düzenli ışık sıraları böyle dolaşıma giriyor.

Burada tanıkların mesleğine yaslanıp tartışmayı kapatmak istemiyorum. Ama onları “gece bir şey görmüşler işte” diyerek geçiştirmek de anlamsız. Birbirleriyle gözlemlerini karşılaştıran insanların ne söylediği, hangi ayrıntıda hemfikir olduğu ve fotoğraflara nasıl baktığı önemli. Bir kişi için belirgin bir V dizilimi olan şey, başka bir anlatımda hızla geçen bir ışık kümesi olabilir. Bunları yan yana okumak, hepsini tek cümlede eşitlemekten daha ilginç.

Ruppelt’in kitabındaki Lubbock bölümü

Edward J. Ruppelt, The Report on Unidentified Flying Objects kitabında olaya ayrı bir bölüm ayırıyor. “The Lubbock Lights, Unabridged” başlıklı bölümün aktarımı, soruşturmacının gözünden hangi bilgilerin toplandığını okumaya imkân veriyor. Kuşların kent ışıklarını yansıtması açıklaması da, fotoğraflarla tanık anlatılarını birleştirme sorunu da bu tartışmanın içinde. Ruppelt’in yazdığını okumadan yalnızca “ordu çözdü” veya “ordu çözemedi” diye bir satır seçmek dosyayı daraltıyor.

Kuş açıklamasını ortaya atınca iş bitmiyor. Tür, sürünün düzeni, aydınlatma ve görüş açısı konuşulmalı. Aynı şekilde “kusursuz dizilim” dediğimizde fotoğrafın nasıl çekildiğini, pozlama süresini ve kareler arasındaki farkları görmek gerekiyor. Düzenli görünen bir şeklin nedenini anlamak, yalnızca ona bir isim vermekten daha zahmetli; ama merakın başladığı yer de orası.

• Gözlemler: Kim, hangi tarihte, göğün hangi bölümüne bakıyordu?
• Fotoğraflar: Hart’ın kareleri hangi geceye ve hangi çekim dizisine ait?
• Eşleştirme: Tanıklar fotoğrafı kendi gördükleriyle neden aynı veya farklı buldu?

Türkçe vaka anlatımı ilk çerçeveyi kuruyor. Araştırmanın arşiv tarafı için de ABD Ulusal Arşivlerinin UFO kayıt rehberini ekliyorum. Lubbock 1951’de yaşandı; Blue Book adıyla yürütülen programın başlangıcı ise daha sonra. Sonraki arşivleme başlığıyla olay tarihini aynı şey sanmayalım.

Kenneth Arnold tek başına uçarken gördüklerini anlatıyordu. Lubbock’ta ise tanık kümeleri ve fotoğraflar var. Hangisi daha güçlü dosya diye yarış yapmak yerine, birbirlerinde olmayan hangi parçaları taşıdıklarına bakmak istiyorum. Lubbock’un fotoğrafları hâlâ dikkat çekiyor; fakat bence asıl okunacak yer, o fotoğraflara bakıp “Evet, gördüğümüz buydu” veya “Hayır, bizimki böyle değildi” diyenlerin gerekçeleri.