Gece çekilmiş bir görüntü düşünün: suyun kenarında büyük bir baykuş, etrafında kostümlü insanlar, ateş ve tören havası. Bunu bir korku filminin sahnesi diye izleseniz şaşırmazsınız. Fakat Bohemian Grove için konuşulan tören, yalnızca internette dolaşan karanlık bir videodan ibaret değil. Aşağıdaki fotoğraf 1907’den. Yani hikâyeyi sosyal medya icat etmedi.

Kaliforniya’daki bu koruluk, San Francisco merkezli Bohemian Club ile bağlantılı özel bir buluşma alanı. Kulübün kültüründe müzik, sahne gösterileri, kamp hayatı ve kapalı çevre sosyalliği birlikte bulunuyor. İnternette en çok görünen bölüm ise Cremation of Care adlı tören. Kabaca, insanın gündelik dertlerini simgesel olarak yakıp geride bırakması fikri etrafında kurulmuş bir gösteri.

“Gösteri” deyince konu basitleşmiş gibi geliyor, biliyorum. Ama burada önemli ayrım şu: ateşteki figürün simgesel olması, ritüelin ve ritüele katılan çevrenin önemsiz olduğu anlamına gelmez. İnsanlar ortak bir töreni neden tekrarlar? Dışarıdakilerin görmediği bir şeye birlikte katılmak, içeridekilere nasıl bir aidiyet verir? Aynı sahne bir mahalle derneğinde kurulsa başka, ekonomik ve siyasi bağlantıları güçlü bir kulüpte kurulsa başka konuşuruz.

Bu törenin yazılı metni bile var

Huntington Library kataloğunda, Bohemian Grove’da her yıl sunulan Cremation of Care töreninin basılı metni kayıtlı. Bu, bir söylentiyi araştırırken güzel bir başlangıç noktası: törenin adı, kurumsal bağı ve basılı bir izi var. Bir kayıt bulunması içeride yapılan her şeyin açık olduğu anlamına gelmiyor; fakat araştırmayı “birisi YouTube’da söyledi” seviyesinden çıkarıyor.

Jules Tavernier’nin 1881 tarihli resmi de bu geleneğin ne kadar eskiye uzandığını gösteriyor. Baykuşun görüntüsü ve gösterinin dili pagan çağrışımlar doğurabilir. Fakat bir simgenin ürkütücü görünmesiyle orada insan kurban edildiğinin belgelenmesi aynı şey değil. Ben görüntüyü daha korkunç göstermek uğruna fotoğrafta olmayan bir kurbanı eklemeyeceğim. Zaten gerçek fotoğraf yeterince tuhaf.

• Tören ve sahne düzeni: fotoğraflarla ve basılı kayıtlarla izlenebiliyor.
• Kapalı kulüp kültürü: kimlerin içeride, kimlerin dışarıda kaldığını belirliyor.
• İçeride kurulan ilişkilerin siyasi sonuçları: kişi, tarih ve somut bağlantı üzerinden araştırılmayı gerektiriyor.

Museum of Bohemian Grove adlı koleksiyon girişimi de eski programlar, fotoğraflar ve kulüp hatıraları topluyor. Bu adres kulübün resmî açıklaması değil, bir koleksiyon arşivi. Böyle bir arşivde özellikle sahnedeki gösteri kadar sıradan ayrıntılara da bakarım: programda hangi konuşma var, hangi tarihte kim görünüyor, fotoğrafın açıklaması ne diyor? Birbirinden koparılmış görüntülerden çok, aralarındaki süreklilik işe yarıyor.

Bana sorarsanız Grove’un en güçlü sorusu “Baykuş hangi tanrı?” değil. Bu kadar ayrıcalıklı bir çevre, dışarıdan kapalı bu ortak dünyada ne kazanıyor? İnsan aynı ateşin başında oturduğu birine ertesi gün başka türlü yaklaşabilir. Dostluk, güven, alışkanlık ve iş bağlantısı için gizli bir anayasa gerekmiyor. Bilderberg’de kapalı konuşma, Skull and Bones’ta üyelik bağı öne çıkıyor. Burada ise aynı bağın törensel ve neredeyse tiyatral bir yüzünü görüyoruz. Bütün bunları “zenginlerin eğlencesi işte” diyerek kapatmak da, her kareyi bir suçun fotoğrafı saymak da araştırmanın önünü kesiyor.