İlk fotoğrafta neye baktığını anlamak zor: Dağların arasına bırakılmış dev bir amfitiyatro mu, bilgisayarda yapılmış bir arazi modeli mi? Değil. Utah'taki Bingham Canyon açık ocak bakır madeni, insan eliyle yapılan en büyük kazılardan biri. Guinness Dünya Rekorları onu “en büyük insan yapımı kazı” olarak kaydediyor; NASA ise ocağın 4 kilometreden geniş ve yaklaşık 1.200 metre derin olduğunu belirtiyor.

“Dünyanın en büyük çukuru” denince tek bir mutlak cevap yok. Doğal çukurlar, kraterler, mağaralar ve maden ocakları farklı ölçülerle karşılaştırılıyor. Bingham Canyon'un asıl tuhaf yanı, bu ölçekteki boşluğun bir jeolojik olayla değil, 20. yüzyıl boyunca basamak basamak yapılan madencilikle ortaya çıkmış olması.

Ölçek fotoğraflarda neden kayboluyor?

Ocaktaki kamyonlar ve ekskavatörler, uzaktan bakıldığında çizgi gibi görünüyor. Bu yüzden tek bir geniş açı fotoğraf bazen ölçeği gizliyor; yakındaki araçları gösteren kareler ise terasların ne kadar büyük olduğunu anlatıyor. Aşağıdaki galeri, 2012 tarihli Wikimedia Commons serisinden sekiz özgün fotoğrafı ve bu fotoğrafların ayrıntı kadrajlarını bir araya getiriyor.

Bingham Canyon açık ocak madeni; 1. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 2. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 3. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 4. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 5. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 6. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 7. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 8. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 9. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 10. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 11. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 12. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 13. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 14. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 15. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 16. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 17. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 18. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 19. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 20. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 21. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 22. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 23. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 24. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.
Bingham Canyon açık ocak madeni; 25. fotoğraf
Bingham Canyon açık ocak madeni. Wikimedia Commons kaynak sayfası.

2013'te ocak bir kez daha değişti

10 Nisan 2013'te ocak duvarındaki iki büyük kaya çığı, tabana on milyonlarca metreküp kaya ve toprak taşıdı. NASA, olayı Kuzey Amerika'daki kayda geçmiş en büyük volkanik olmayan heyelan olarak tanımlıyor. Utah Geological Survey de toplam hacim, hız ve ocak içindeki ekipmana etkisi üzerine ayrı bir inceleme yayımladı. Bu heyelan, fotoğraflardaki basamakların yalnızca “kazılmış duvarlar” olmadığını; sürekli izlenen, hareket eden bir jeolojik sistem olduğunu hatırlatıyor.

Burada insanı çeken şey yalnızca rekordaki sayı değil. Bir dağın içine yüz yılı aşan süre boyunca inildiğinde, ufuk çizgisi bile fabrika ölçeğine dönüyor. Sizce bu fotoğraflarda en çok ölçek duygusunu hangisi veriyor: uydu görüntüsü mü, kamyonlar mı, yoksa boşluğun kendisi mi?

Kaynaklar