Mary Celeste: Gemi Yerindeydi, İçindeki On Kişi Yoktu

24 Ekim 2026

1 kez

Briggs ailesinin fotoğraflarını eklemek istedim. Kaptan, eşi Sarah, küçük kızları Sophia. Mary Celeste’yi sürekli boş güvertesiyle hayal edince o gemide bir çocuk da olduğunu unutmak kolay. Oysa gemiden ayrılma ihtimali üzerine konuştuğumuz karar, yalnızca kaptanın kendi hayatıyla ilgili değildi. Ailesi ve mürettebatıyla birlikte, denizin ortasında başka bir seçeneği daha güvenli bulmuş olması gerekiyor. Onları bir daha gören çıkmadığı için o kararın açıklaması elimizde yok.

Gemi 7 Kasım 1872’de New York’tan Cenova’ya doğru yola çıkıyor. Benjamin Briggs ve ailesinin yanında yedi mürettebat var; toplam on kişi. Dei Gratia aralık başında gemiyi Azorlar yakınında bulduğunda kimse yanıt vermiyor. Kaynaklarda keşif için 4 ve 5 Aralık tarihleri kullanılabildiği için o bir günü bütün dosyanın kilidi yapmıyorum. Daha somut ayrıntı filikanın yokluğu. İnsanların bir küçük tekneye geçerek ayrılmış olması ihtimalini güçlendiriyor, fakat neden dönebilmiş olmadıklarını açıklamıyor. Gemi terk edilmiş, yine de sonradan karaya götürülebilmiş. Bütün rahatsızlık burada.

Gemi önceki adı Amazon ile tasvir edilirken, 1861.

“Sapasağlam” kelimesine de biraz mesafe koymak lazım. Gemi tamamen parçalanmış değil ama içinde su var; pompa ve seyir araçlarıyla ilgili durum da tartışılıyor. Smithsonian’ın belgesel araştırmasına dayanan yazısı, kaptanın gemide biriken suyu ve kendi konumunu değerlendirme biçimini öne çıkarıyor. Birkaç sorun bir araya gelip geminin batacağı düşüncesini yaratmış olabilir. Bu yaklaşımın güçlü yanı, bize aptal bir kaptan gerektirmemesi. Yanlış veya eksik bilgiyle tehlikeyi büyük değerlendiren bir kaptan yeterli. Ama yine de Briggs’in kendi elinden çıkan “Bu yüzden indik” notu bulunmuş değil.

Endüstriyel alkol yükü başka bir yol açıyor. Buhar, sızıntı veya patlama korkusu, filikayla geçici olarak uzaklaşmayı akla getirebilir. Burada “patlama yaşandı” ile “patlayacağını düşündüler” arasındaki fark önemli. İlkini göstermek için başka iz gerekir; ikincisinde insanların ne fark ettiğini anlamak gerekir. Geminin sonradan yüzebilmesi, ayrılma anındaki korkuyu kendi başına mantıksız yapmaz. Kısa süreli uzaklaşma amacıyla filikaya geçildiyse de aradaki bağın kopması gibi ikinci bir olayın açıklanması gerekir. Bir açıklama başlangıç kararını makul kıldığı anda on kişinin sonraki kaderini de çözmüş olmuyor.

Cebelitarık’taki kurtarma yargılamasında suç ihtimalleri tartışılıyor. Fakat kuşkunun güçlü olması kanıtın güçlü olduğu anlamına gelmiyor. Sonraki yıllarda bu boşluğa çok fazla kurgu yerleşiyor. Arthur Conan Doyle’un 1884 öyküsü özellikle önemli: Bir kurtulanın anlatısı biçiminde yazılmış, ama gerçek tanıklık değil. “Marie Celeste” yazımı ve sahnelerin bir kısmı bu popüler hikâye hayatıyla karışıyor. Sonra insanlar aynı sahneyi başka yerde tekrar okuyunca ikinci bir kaynağı bulduğunu sanıyor. Bir kurgu ayrıntının çok tanıdık olması, onun soruşturmada bulunduğunu göstermiyor.

Benim en makul bulduğum hat, geçici ayrılma kararının geri dönülemeyen bir ayrılığa dönüşmesi. Bunu ispatlanmış son diye yazmıyorum; geminin bulunma hâliyle insanların yokluğunu birlikte düşününce o kısa aralık öne çıkıyor. Kaptanın müzedeki yazı masasını ve aile fotoğraflarını görünce dosya daha da somutlaşıyor. Araç ve eşya kalmış, onları kullanacak insanlar yok. Buradaki bilinmeyen kocaman bir deniz canavarından önce, birkaç dakikalık bir insan kararı.