Khamar-Daban Olayı (1993)

Khamar-Daban Olayı, 5 Ağustos 1993 tarihinde Rusya'nın Buryatya Cumhuriyeti sınırlarında, Baykal Gölü'nün güneyindeki Khamar-Daban sıradağlarında gerçekleşen ve sıklıkla "Buryatya'nın Dyatlov Geçidi" olarak anılan dağcılık trajedisidir. Kazakistan'ın Petropavl kentinden gelen tecrübeli yürüyüş lideri Lyudmila Korovina (41) yönetimindeki altı genç öğrenci dağcıdan oluşan yedi kişilik ekip, Retranslyator Zirvesi yakınlarındaki 2.396 metre rakımlı ağaçsız platoda kamp kurduktan sonra fırtına altında inişe geçtiği sırada ani bir felaket yaşamıştır.

Gruptan sağ kurtulan tek kişi olan 17 yaşındaki Valentina Utochenko'nun soruşturma makamlarına verdiği ifadelere göre, şiddetli yağmur ve dondurucu rüzgâr altında yürürken grubun en arkadaki üyesi Alexander Krysin aniden yere yığılarak gözlerinden ve kulaklarından kanamaya, ağzından köpük gelmeye başlamıştır. Kısa süre içinde diğer grup üyeleri de kendi boğazlarını tırmalama, kayalara çarpma ve yön duygusunu tamamen yitirme gibi şiddetli nörolojik ve fiziksel krizlere girmiştir. Lider Korovina ise ekibi sakinleştirmeye çalışırken kalp krizi veya solunum yetmezliği belirtileriyle bilincini kaybedip yaşamını yitirmiştir.

Otopsi Bulguları ve Bilimsel Hipotezler

Bölgeden tek başına kaçıp günler sonra Snezhnaya Nehri kıyısında kanocular tarafından bulunan Utochenko'nun bildirmesi üzerine arama ekipleri cesetlere Ağustos ayının sonunda ulaşmıştır. Resmî otopsi raporlarında ölüm nedenleri ağırlıklı olarak hipotermi olarak kaydedilmiş, ancak Korovina'nın kalp krizi geçirdiği ve dağcıların bazılarında protein eksikliğine bağlı doku morarmaları bulunduğu belirtilmiştir.

Sadece hipoterminin bu denli hızlı ve eşzamanlı halüsinasyon ile kanamaya yol açamayacağını savunan araştırmacılar; bölgedeki nadir bir nörotoksik mantar veya zehirli bitki (örneğin altın kökü) zehirlenmesi, yağmurla birleşen askerî roket yakıtı/sinir ajanı kalıntıları ya da yüksek rakımlı akciğer ödemi (HAPE) olasılıklarını gündeme getirmiştir. Olayın kronolojisi Khamar-Daban Olayı (1993) dosyasında incelenmektedir.