Tokyo metrosunu şemsiye ucuyla zehirleyen tarikat

Bir yoga atölyesinden Satyan-7 kimya tesisine

1995 yılına kadar dünyanın en güvenli metropollerinden sayılan Tokyo, 20 Mart sabahı saat 08:00 sularında beş ayrı metro treninden yükselen keskin bir çözücü kokusuyla sarsıldı. Sabah mesaisine giden yolcuların öksürerek yere yığılmasına, göz bebeklerinin iğne ucu kadar küçülmesine ve on üç kişinin hayatını kaybedip beş bin beş yüzü aşkın insanın yaralanmasına yol açan şey sıradan bir patlama değil, Aum Şinrikyo tarikatının ürettiği sarin sinir gazıydı.

Shoko Asahara (asıl adıyla Chizuo Matsumoto) 1984’te yoga ve meditasyon dersleriyle işe başlamıştı. Kısmen görme engelli olan Asahara, Hinduizm, Tibet Budizmi, Nostradamus kehanetleri ve Hristiyan kıyamet anlatılarını harmanlayarak hızla büyüdü; 1990’larda yalnızca Japonya’da on binlerce, Rusya’da ise otuz bine yakın takipçiye ulaştı. Tarikatı benzerlerinden ayıran şey, Japonya’nın en seçkin üniversitelerinden mezun fizikçileri, kimyagerleri ve biyologları saflarına katmasıydı.

Matematikçi, doktor ve kimyagerlerden oluşan kapalı "bakanlık" kadrosu

Aum Şinrikyo’nun diğer kıyamet tarikatlarından ayrıldığı en kritik nokta üye profilidir. Shoko Asahara’nın etrafındaki çekirdek kadro sıradan kenar mahalle gençlerinden değil; Tokyo, Kyoto ve Waseda gibi Japonya’nın en seçkin üniversitelerinden mezun bilim insanlarından oluşuyordu. Örneğin sarin üretim projesini yöneten Masami Tsuchiya organik kimyada yüksek lisans derecesine sahip bir kimyagerdi; istihbarat kanadını yürüten Hideo Murai astrofizik eğitimi almıştı ve tarikat bünyesinde "İnşaat, Savunma, Bilim ve Teknoloji" gibi gölge devlet bakanlıkları kurulmuştu.

Peki bu parlak zekâlar nasıl olup da Asahara’nın "yaklaşan Üçüncü Dünya Savaşı’nda yalnızca aydınlanmışların kurtulacağı" fikrine teslim oldular? Eski üyelerin mahkeme tanıklıklarına göre tarikat, Japonya’daki aşırı rekabetçi eğitim ve şirket sisteminden bunalmış genç araştırmacılara bilimsel çalışmalarını etik sınır olmadan sürdürebilecekleri sınırsız fon, karanlık meditasyon hücreleri ve halüsinojenik (LSD benzeri) kimyasallarla desteklenen yoğun uyku yoksunluğu programları sunuyordu; birkaç ay içinde bireysel vicdan yerini Asahara’nın "Poa" (ruhları erken öldürerek günahlardan kurtarma) adını verdiği akıl dışı doktrine bırakıyordu.

Kıyameti beklemek yerine başlatmaya karar vermek

1990 parlamento seçimlerinde Asahara’nın partisi ağır yenilgi alınca tarikat pasif bekleyişten silahlı kıyamet senaryosuna geçti:

• Kamikuishiki üssü: Fuji Dağı eteklerindeki arazide “Satyan-7” kod adlı gizli bir kimya fabrikası kuruldu; burada milyonlarca dolarlık ekipmanla sarin, VX gazı ve şarbon üretimi denendi.
• 1994 Matsumoto provası: Polis ve yargı baskısından bunalan tarikat, Haziran 1994’te Nagano’nun Matsumoto kentinde yargıçların kaldığı lojman bölgesine kamyondan sarin püskürterek sekiz kişiyi öldürdü.
• 20 Mart 1995 metro baskını: Polis baskınının eli kulağında olduğunu öğrenen lider kadro, dikkatleri dağıtmak için Hibiya, Marunouchi ve Chiyoda hatlarındaki beş trene naylon torbalarda sıvı sarin yerleştirdi ve ucu sivriltilmiş şemsiyelerle torbaları delip kaçtı.

Asahara ve on iki üst düzey yönetici yargılanıp 2018’de idam edildi. Ancak Aum Şinrikyo dosyasında ve tarikat paranoyası incelemelerinde altı çizilen gerçek hâlâ ürpertici: yüksek teknoloji ve akademik zekâ, mutlak itaatle birleştiğinde bir devlet dışı aktör bile kitle imha silahı üretebiliyor.

Devletin göz yumduğu yıllar ve "Satyan-7" kimya tesisinin çöküşü

Aum Şinrikyo dosyasında kamuoyunu en çok öfkelendiren başlıklardan biri, Japon polisinin yıllar süren açık ihbarlara rağmen neden bu kadar geç müdahale ettiğiydi. Aslında 1989 yılında tarikatı eleştiren genç avukat Tsutsumi Sakamoto, eşi ve bir yaşındaki bebekleri evlerinden kaçırılıp öldürülmüştü; cinayet mahallinde Aum rozeti bulunmasına rağmen polis uzun süre somut adım atmadı. Çünkü 1989’da Tokyo valiliği tarikata resmî "Dinî Kuruluş" (Religious Corporation) statüsü vermişti ve dinî özgürlüklere müdahale korkusu emniyet bürokrasisinin elini kolunu bağlıyordu.

Bu dokunulmazlık zırhı sayesinde Aum, Rusya’da 1990’larda dağılan Sovyet askerî stoklarından Mil Mi-17 helikopteri ve AK-74 tüfek tasarımları satın alabildi; hatta Avustralya’da Banjawarn çiftliğini satın alıp uranyum madenciliği ve koyunlar üzerinde sinir gazı denemeleri yaptı. 20 Mart 1995 metro saldırısının ardından on binlerce polisle Kamikuishiki’ye yapılan baskında laboratuvarlardaki kimyasal stokun dört milyon insanı öldürebilecek kuramsal kapasiteye sahip olduğu saptanması, Japonya’nın iç güvenlik yasalarını kökten değiştirdi.