Ucuz dergi öykülerinden 'modern ruh bilimi'ne

1940’ların ucuz bilim kurgu dergilerinde hızla öykü yazarak geçinen L. Ron Hubbard’ın adı, 1950 yılında Dianetics: The Modern Science of Mental Health kitabıyla bir anda çoksatar listelerine çıktı. Hubbard psikoterapinin yerine “engram” adını verdiği zihinsel travma izlerini E-Meter cihazı eşliğinde “auditing” seanslarıyla temizlemeyi vaat ediyordu. Psikiyatri ve tıp çevreleri kitabı bilimsel dayanaktan yoksun ilan edip reddedince, 1953’te stratejik bir dönüşüm yaşandı: Dianetics şirketleri “Scientology Kilisesi” çatısı altında din statüsüne geçti.

Xenu gizli belgelerinin sızması ve 1993 IRS vergi anlaşmasının perde arkası

Scientology’nin 1960’lardan itibaren kapalı kalmasını sağlayan temel kalkanlardan biri "Advanced Technology" adı verilen üst düzey el yazmalarının telif ve ticari sır yasalarıyla korunmasıydı. Yıllarca yalnızca yüz binlerce dolarlık bağış ve seans basamaklarını tırmanan "OT III" seviyesindeki üyelerin okumasına izin verilen bu dosyalarda, Hubbard’ın el yazısıyla anlattığı yetmiş beş milyon yıllık galaktik konfederasyon ve "Xenu" öyküsü 1970’lerin sonundan itibaren mahkeme dosyalarına delil olarak girince internete sızdı ve kilisenin açtığı telif davaları küresel tartışma yarattı.

Kilisenin en büyük kurumsal başarısı ise 1993 yılında ABD Vergi Dairesi (IRS) ile yaptığı gizli anlaşmaydı. 1967’de kurumun ticari bir işletme olduğu gerekçesiyle elinden alınan vergi muafiyetini geri almak için kilise yönetimi yıllarca IRS yöneticilerine karşı özel dedektifler tuttu ve 2.400’ü aşkın bireysel tazminat davası açtırdı. Sonunda Ekim 1993’te IRS davaların düşmesi karşılığında kuruma milyarlarca dolarlık birikmiş vergi borcunu silen tam dinî muafiyet statüsünü geri verdi.

Kilitli arşivler, davalar ve 1993 IRS zaferi

Scientology yapısını diğer tarikatlardan ayıran nokta, kurumsal hukuk ve mali mühendislik gücüdür:

• Kademeli sır ekonomisi: Üyeler başlangıçta yalnızca iletişim ve stres kurslarına para öder; yetmiş beş milyon yıl önce galaktik hükümdar Xenu’nun uzaylı ruhları (Thetans) dünyaya getirdiği kozmolojiye yalnızca yüz binlerce dolarlık “OT III” aşamasına ulaşanlar erişir.
• Pamukçuk Operasyonu (Snow White): 1970’lerde tarikat ajanlarının Amerikan devlet dairelerine ve IRS vergi dairesine sızarak aleyhteki dosyaları çaldığı ortaya çıktı; aralarında Hubbard’ın eşi Mary Sue Hubbard’ın da bulunduğu yöneticiler hapis yattı.
• 1993 Vergi Muafiyeti: Kilise üyeleri IRS çalışanlarına karşı iki binden fazla bireysel dava açınca vergi dairesi 1993’te geri adım atıp kuruma resmî din ve vergi muafiyeti statüsü verdi.
• Ayrılanlara “Fair Game” politikası: Kurumu eleştirerek ayrılan eski Sea Org üyeleri yoğun takip, karalama ve aile bağlarının koparılmasıyla (“disconnection”) karşılaşıyor.

Scientology başlığında ve farklı dinî hareketleri inceleyen Mormon inancı tartışmasında görüldüğü gibi, modern bir kurgu metni güçlü sermaye ve avukat ordusuyla birleştiğinde devletlerin bile geri adım attığı bir yapıya dönüşebiliyor.

Clearwater "Karargâh" operasyonu ve modern eleştirilerin odağı

Scientology’nin 1975’te Florida’nın küçük sahil kenti Clearwater’a sessizce "United Churches of Florida" paravan adıyla girip tarihi Fort Harrison Oteli’ni satın alması, kurumun gizli büyüme taktiğinin en net örneklerinden biriydi. Kent belediye başkanı ve yerel gazete tarikatın mülk alımlarını sorgulamaya başlayınca, kurumun istihbarat birimi Guardian’s Office gazetecilere karşı sahte polis şikâyetleri ve iftira dosyaları üretti. Bu dosya sızdığında ortaya çıkan Pamukçuk Operasyonu skandalı sonucunda Hubbard’ın yakın çevresinden on bir yönetici federal hapishaneye girdi.

1986’da Hubbard’ın ölümünün ardından yönetimi devralan David Miscavige döneminde kilise, yüksek profilli Hollywood oyuncularıyla küresel tanıtımını güçlendirirken içerideki "Sea Org" personeline yönelik katı çalışma koşulları ve aile bağlarını kesme (disconnection) uygulamalarıyla uluslararası mahkemelere konu olmaya devam etti. Bugün Fransa ve Almanya gibi pek çok Avrupa ülkesi kurumu din değil ticari veya manipülatif yapı sınıfında değerlendirmeyi sürdürüyor.