Bugün Marvel filmlerinden bilim kurgu romanlarına kadar herkesin dilinde olan "Multiverse" (Çoklu Evren) fikrini ilk kez ortaya atan adamın hayatı, bilim tarihinin en trajik ve en öfkeli hikayelerinden biridir. 1957 yılında Princeton Üniversitesi'nde henüz 27 yaşında bir doktora öğrencisiyken kuantum fiziğinin en büyük paradoksunu tek bir hamleyle çözen adam: Hugh Everett III.

Kopenhag Ortodoksluğuna İndirilen Şamar

O dönemde kuantum dünyasına Niels Bohr ve Kopenhag ekolü hakimdi. Onların teorisine göre bir parçacık aynı anda her yerde olabilirdi (süperpozisyon); ta ki biri ona bakana kadar! Gözlemci baktığı anda dalga fonksiyonu sihirli bir şekilde "çöküyor" ve tek bir gerçeklik kalıyordu. Schrödinger'in meşhur kedisi hem ölü hem diriydi; kutuyu açtığında kedi ya ölüyor ya yaşıyordu.

Hugh Everett doktora tezinde şunu sordu: "Ulan dalga fonksiyonu neden çöksün ki amk? Doğada böyle mistik bir çökme mekanizması yok!" Everett'in çözümü basitti ama insan aklını zorluyordu: Dalga fonksiyonu asla çökmez! Kutu açıldığında evren ikiye bölünür; bir evrende kedi canlı kalır, diğer evrende kedi ölür! Alınan her kuantum kararında, her olasılıkta evren sonsuz sayıda dallanarak yeni paralel evrenler yaratır: Many-Worlds Interpretation (Çoklu Dünyalar Yorumu).

"Everett Kopenhag'a gidip Niels Bohr'un karşısına geçtiğinde, dönemin fizik tanrıları bu genç çocuğu resmen aşağılayıp kapı dışarı ettiler."

Akademiyi Bırakıp Pentagon'a Kaçan Dahi

Bohr ve ekibi kendi kurdukları dogmanın yıkılmasını istemediler. Everett'in tezini alaya aldılar, "saçmalık" dediler. Everett öyle derin bir hayal kırıklığı yaşadı ki, teorik fiziği tamamen terk etti! Pentagon'a geçti, nükleer savaş simülasyonları ve askeri optimizasyon algoritmaları yazdı. Zincirleme sigara içen, sabah akşam viski tüketen, ailesiyle bile konuşmayan asosyal bir adama dönüştü ve 1982 yılında henüz 51 yaşındayken kalp krizinden evinde ölü bulundu. Vasiyeti üzerine külleri eşi tarafından çöpe atıldı!

Fakat tarih Everett'ten muhteşem bir intikam aldı. Bryce DeWitt ve modern kuantum kozmologları (Stephen Hawking, Max Tegmark gibi isimler) Kopenhag yorumunun saçmalığını gördükçe Everett'in matematiğine geri döndüler. Bugün teorik fizikçilerin önemli bir kısmı kuantum bilgisayarlarının çalışmasını ve kozmolojiyi açıklayan en tutarlı modelin Everett'in Çoklu Dünyalar Yorumu olduğunu kabul ediyor. Everett mezarında bile yok; ama onun sonsuz paralel evrenleri şu an hepimizin gerçekliğini şekillendirmeye devam ediyor.