John Cleves Symmes Jr.’ın Ohio Hamilton’daki mezarında bulunan ve kutupları delik küre taşıyan Oyuk Dünya anıtı.
John Cleves Symmes Jr.’ın Ohio Hamilton’daki mezarında bulunan ve kutupları delik küre taşıyan Oyuk Dünya anıtı. · John James Audubon · Public domain

Tarih çılgın fikirlerin peşinden koşan cesur adamlarla doludur ama hiçbiri 1812 Savaşı gazisi Yüzbaşı John Cleves Symmes Jr. kadar işi resmiyete döküp devleti birbirine katmamıştır. Adam 1818 yılında ABD Kongresi'ne, dünya üniversitelerine ve hükümetlere 500 adet açık mektup göndererek resmen şunu haykırdı: "Dünya içi boştur ve kutuplarda içeriye açılan devasa delikler vardır!"

"Symmes Deliği" ve 1 Numaralı Sirküler

10 Nisan 1818 tarihli mektubunda Symmes şunları yazıyordu: "Tüm dünyaya ilan ederim ki, Dünya içi boş ve yaşanabilir kürelerden oluşmaktadır. Kuzey Kutbu'nda yaklaşık 12-16 derece (yaklaşık 6.000 mil) genişliğinde bir açıklık vardır. Hayatımı bu gerçeği kanıtlamaya adadım. Bana yüz cesur adam, Sibirya'dan temin edilecek ren geyikleri ve malzeme verin; o deliğin içine girip insanlığa yeni dünyalar keşfedeyim."

Symmes sıradan bir çatlak değildi; dürüst, saygın ve hitabeti çok güçlü bir askerdi. Yanına zengin yayıncı Jeremiah Reynolds'ı aldı ve Amerika'yı kasaba kasaba gezerek konferanslar verdi. Halk adamı öyle bir benimsedi ki, ABD Kongresi'ne Symmes'ın kutup seferini finanse etmesi için binlerce imzalı dilekçe yağdı. Hatta 1823 yılında ABD Kongresi bu seferi oyladı ve önerge sadece birkaç oyla reddedildi! Düşünsenize, ABD donanması neredeyse dünyanın içine sefer düzenliyordu amk!

"Ohio Hamilton'daki mezarına gidin; mezar taşının tepesinde kutupları delik, içi boş bir küre heykeli hâlâ dimdik durmaktadır."

Kutup Kuşlarının Gizemli Göçü

Symmes'ın tezlerinin en güçlü dayanaklarından biri kutup kâşiflerinin günlükleriydi: Kış bastırdığında Kuzey Kutbu'ndaki göçmen kuşlar, misk sığırları ve kutup ayıları güneye (sıcak bölgelere) kaçmak yerine daha da kuzeye doğru göç ediyorlardı! Kâşifler kuzeye gittikçe havanın ısındığını, açık denizlerle ve bitki polenleriyle karşılaştıklarını rapor ediyordu. Symmes haklı olarak sordu: "Bu hayvanlar donmak için mi kuzeye gidiyor, yoksa kutup deliğinin ardındaki ılık iç dünyaya mı geçiyorlar?"

Symmes ömrünü bu seferi başlatamadan tüketti ama başlattığı lobi faaliyeti 1838'de meşhur Charles Wilkes Seferi'nin (U.S. Exploring Expedition) yapılmasına ve Antarktika kıtasının resmi olarak keşfedilmesine yol açtı. Bugün uydu görüntülerinde kutup noktalarının neden her zaman bulanıklaştırıldığını, uçuşların neden tam kutup ekseninin üzerinden geçmediğini merak edenler, iki yüz yıl önce Symmes'ın işaret ettiği o deliklerin hayaletini düşünmeden edemez.