Nazi okültizmiyle ilgili neredeyse her popüler belgeselde aynı gizemli sahne tekrarlanır: 1938 yılında Heinrich Himmler’in emriyle SS’e bağlı esrarengiz Ahnenerbe kurumu Tibet’e özel bir ekip gönderir; güya amaçları efsanevi yeraltı krallığı Agartha’nın kapısını bulmak, dünyanın eksenindeki antik güçleri uyandırmak ve Üçüncü Reich için üstün ırkın kayıp teknolojisine ulaşmaktır. Peki bugün Almanya Federal Arşivi’nde (Bundesarchiv) açıkça incelenebilen binlerce fotoğraf, günlük ve sefer raporu bu anlatıyı doğruluyor mu?

Wewelsburg Şatosu’ndaki on iki kollu güneş çarkı mozaiği
Nazi okültizmi anlatılarıyla sıkça ilişkilendirilen Wewelsburg Şatosu’ndaki güneş çarkı taban mozaiği.

Doğa Bilimciler, Kafatası Ölçümleri ve Sömürge Rekabeti

Nisan 1938 ile Ağustos 1939 arasında gerçekleşen ve 28 yaşındaki hırslı zoolog Ernst Schäfer’in yönettiği beş kişilik Alman Tibet Seferi (Schäfer, antropolog Bruno Beger, botanikçi/fotoğrafçı Ernst Krause, jeofizikçi Karl Wienert ve teknik sorumlu Edmund Geer) gerçekten de Ahnenerbe himayesini, SS üniformalarını ve Himmler’in onayladığı bütçeyi kullandı. Ancak seferin gerçek belgeleri, okült bir yeraltı kapısı arayışından bambaşka bir tabloyu ortaya koyar: Schäfer daha önce de Amerikan destekli Asya keşiflerine katılmış bir doğa bilimciydi ve bu kez dev bir Tibet seferi düzenleyebilmek için Himmler’in “Orta Asya’da Aryan ırkının bozulmamış atalarını bulma” saplantısından ve İngiliz Hindistanı’na karşı Berlin’in diplomatik nüfuz kurma isteğinden yararlandı.

Ekibin arşivlerde duran gerçek faaliyet bilançosu iki ana sütunda toplanır:

  • Doğa bilimleri ve diplomasi: Heyet Sikkim üzerinden Lhasa’ya ulaşmayı başardı ve kutsal şehirde iki ay boyunca kalarak Tibet naibi Reting Rinpoche ile resmi hediye alışverişi yaptı (İngiliz diplomatik muhalefetine rağmen). Kuşbilimci ve botanikçiler 3.300’den fazla kuş ve memeli örneği, yüksek rakıma dayanıklı binlerce arpa-buğday tohumu ve ayrıntılı jeomanyetik ölçümler toplayıp Berlin’e yolladılar.
  • Sahte ırk antropolojisi: Ekibin SS antropoloğu Bruno Beger ise Nazi ideolojisi doğrultusunda 376 Tibetlinin kafatası, burun ve beden oranlarını ölçtü, bazılarının yüzlerinden canlı alçı kalıpları aldı (Beger savaş sonrasında Auschwitz’deki meşhur Yahudi iskelet koleksiyonu davasında suçlu bulunacaktır).
1938 Schäfer Tibet Seferi arşivinden Chomolhari Dağı önündeki kervan
1938 Schäfer Tibet Seferi arşivinden Chomolhari Dağı eteklerinde ilerleyen keşif kervanı (Bundesarchiv).

Peki bütün bu resmi telgraflarda, 18.000 metreye yakın çekilmiş 16 mm film rulosunda ve binlerce fotoğrafta yeraltı tünellerine, Agartha uygarlığına ya da Shambhala girişine dair tek bir arama emri var mı? Kesinlikle hayır. Nitekim İngilizlerin Lhasa’daki temsilcisi Hugh Richardson ile yapılan görüşmelerde de konunun Tibet’teki jeopolitik rekabet ve doğa koleksiyonculuğu olduğu belgelenmiştir. Üstelik II. Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle İngiliz makamları Schäfer ekibini Ağustos 1939’da Kalküta’dan aceleyle ayrılmak zorunda bıraktı; ekip son anda Bağdat üzerinden Almanya’ya döndüğünde bile yanlarında getirdikleri şey “antik yeraltı silahları” değil, kuş derileri, tarımsal arpa numuneleri ve alçı yüz maskeleriydi.

Savaştan sonra Hitler ve Oyuk Dünya efsanelerini ateşleyen kıvılcım, Louis Pauwels ile Jacques Bergier’nin 1960’ta yazdığı ve tarihsel gerçeklerle okült spekülasyonları harmanlayan The Morning of the Magicians (Büyücülerin Sabahı) kitabı ile Miguel Serrano ve Trevor Ravenscroft’un soğuk savaş dönemi ezoterik eklemeleri oldu; üstelik “Vril Topluluğu” veya “kutuptaki Nazi üssü Neuschwabenland” hikâyeleri de 1938 Tibet seferiyle sonradan yapay biçimde birleştirildi. Oysa 1938–1939 yıllarındaki Alman Antarktika Seferi (Schwabenland gemisinin havadan haritalama uçuşları) de balina yağı ekonomisini korumak ve toprak hakları iddia etmek için yapılmış sıradan bir jeoekonomik keşifti. Gerçek seferde Tibet yüksek yaylasına çıkan Nazi bilimcileri yeraltında gizli bir kapı değil, doğa tarihi örnekleri ve kendi ırkçı teorilerine sahte kanıt arıyorlardı.