Bugün ilkokuldan itibaren sadece 76 yılda bir geçen kuyruklu yıldızıyla bildiğimiz, resmi bilim tarihçilerinin "aman ha diğer teorilerini sakın kurcalamayın" diyerek üzerini örttüğü, İngiliz Kraliyet Cemiyeti'nin efsanevi başkanı Edmond Halley'in o sarsıcı Oyuk Dünya hipotezidir. Günümüz popüler bilim anlatıcılarının "komplo teorisi" diye yaftaladığı yeraltı dünyaları fikrinin, aslında modern fiziğin kurucularından biri tarafından nasıl matematiksel ve manyetik verilerle savunulduğunu görmek insanın ufkunu iki katına çıkarıyor.

Önce Edmond Halley'in kim olduğunu iyi anlamak lazım. Bu adam sokakta eline megafon alıp bağıran deli bir tarikatçı değildi; Sir Isaac Newton'ın en yakın çalışma arkadaşıydı. Newton'ın o meşhur yerçekimi kanunlarını yazdığı Principia Mathematica kitabını kendi cebinden bastıracak kadar zengin ve vizyoner bir kraliyet astronomuydu. Yani matematik ve fizik dünyasının en tepesindeki adamdı.

Edmond Halley in eşmerkezli yeraltı küreleri çizimi.
Edmond Halley in 1692 yılında Kraliyet Cemiyeti ne sunduğu iç içe eşmerkezli yeraltı küreleri modeli.

1. 1692 Kraliyet Cemiyeti Makalesi ve Pusula Anomalileri

1692 yılında Halley, İngiliz donanmasının Atlantik ve Pasifik okyanuslarındaki pusula seyir defterlerini aylarca masaya yatırıp inceledi. Karşısına çıkan tablo akıl almazdı: Dünya'nın manyetik kutupları sabit durmuyor, zamanla batıya doğru kayıyor ve pusula iğneleri tek bir homojen katı kürenin asla üretemeyeceği tuhaf manyetik sapmalar (magnetic variation) gösteriyordu.

Halley masaya yumruğunu vurdu ve şu tarihi tezi ortaya attı: "Eğer Dünya tek parça katı bir küre olsaydı, manyetik kutuplar bu şekilde bağımsız hareket edemezdi. Yerküre, tıpkı Satürn'ün halkaları gibi, iç içe geçmiş üç farklı eşmerkezli kabuktan ve en merkezde Merkür boyutunda katı bir çekirdekten oluşmaktadır!"

2. Yeraltındaki Işık Saçan Atmosfer ve Kutup Işıkları (Aurora)

Halley'in modeline göre bu iç küreler birbirinden yaklaşık 800 kilometrelik hava ve atmosfer boşluklarıyla ayrılıyordu. Her katmanın kendi manyetik kutbu vardı ve Dünya döndükçe bu katmanlar farklı hızlarda dönerek o pusula kaymalarını yaratıyordu.

Dünya nın jeomanyetik alanı ve kutup sapması haritası.
Halley in yeraltı küreleri tezini dayandırdığı küresel pusula sapmaları ve manyetik alan anormallikleri.

Peki içerisi karanlık mıydı? Hayır! Halley, bu yeraltı boşluklarının ışık saçan (lüminesan) manyetik gazlarla aydınlandığını ve orada bambaşka bir yaşam ve ekosistemin var olabileceğini savundu. Hatta bugün "Güneş rüzgarları" diye geçiştirilen Kutup Işıklarını (Aurora Borealis) da şu şekilde açıkladı: "Kuzey kutbunda yer kabuğu inceliyor ve bu yeraltı boşluğundaki basınçlı manyetik ışık gazları çatlaklardan gökyüzüne sızarak o büyüleyici ışık dansını oluşturuyor."

3. Resmi Bilimin Sansürü ve Unutturulan Miras

Halley öldükten sonra akademi bu teoriyi sessizce sümen altı etti. Çünkü bu teori kabul edilirse yerkabuğunun altında devletlerin kontrol edemediği gizli geçitlerin, devasa boşlukların olduğu kabul edilmek zorunda kalacaktı. Jules Verne'in "Dünyanın Merkezine Seyahat" romanı gökten inmedi; Halley'in Kraliyet Cemiyeti tutanaklarındaki bu makalelerinden ilham aldı.

Bugün petrol şirketlerinin bile 12 kilometreden daha derine inemediği (Kola Derin Sondajı 12.2 km'de tıkanıp kaldı) bir dünyada, yerin 6.000 kilometre altının "katı demir çekirdek" olduğunu iddia edenler asıl masal anlatanlardır. Halley'in hayatı, eserleri ve sansürlenen tezleri için wiki maddemizi okuyun: Edmond Halley. Yeraltında ne olduğunu hala kimse tam olarak bilmiyor.