Hollywood filmleriyle süslenip püslenerek bir Amerikan kahramanlık destanına dönüştürülen ama teknik komisyon raporları ve kaza kırım tutanakları incelendiğinde NASA'nın bürokratik kibirinin, sahtekarlığının ve güvenlik skandallarının zirve yaptığı olaydır. "Houston, we've had a problem" lafını tişörtlere bastılar ama o modülün rampaya koyulmadan önce aslında bir çöp yığını olduğunu kimse halka anlatmadı.

11 Nisan 1970'te fırlatılan Apollo 13'ün hikayesini herkes Tom Hanks'in filminden bilir. Görevin komutanı Jim Lovell, komuta modülü pilotu Jack Swigert ve ay modülü pilotu Fred Haise. Hedef Ay'daki Fra Mauro krateri güya. Fırlatmadan iki gün sonra, dünyadan tam 330 bin kilometre uzakta derin uzaydayken hizmet modülündeki 2 numaralı oksijen tankı patlıyor ve mekiğin tüm güç sistemleri çöküyor.

1. Oksijen Tankının Fırlatmadan Önce Hasarlı Olduğunu Biliyorlardı!

İşte NASA'nın örtbas ettiği ve halkla ilişkiler makineleriyle gizlediği skandal tam olarak burada başlıyor. Kaza inceleme raporunu (Cortright Komisyonu Raporu) açıp okuyun: Patlayan o 2 numaralı sıvı oksijen tankı, aslında Apollo 10 için üretilmişti. Ancak söküm sırasında vinçten düşürülüp yere çarptı! Tankın içindeki tahliye borusu çatladı.

Daha da vahimi, fırlatmadan birkaç hafta önce Kennedy Uzay Merkezi'nde yapılan geri sayım provasında teknisyenler bu tankı boşaltamadılar. Ne yaptılar dersiniz? Tankın içindeki ısıtıcı rezistansları 65 voltluk kontrol paneline bağlayıp saatlerce çalıştırdılar! Oysa o tankın termostatı en fazla 28 volta dayanacak şekilde tasarlanmıştı. Termostat kontakları aşırı sıcaktan kaynak yapıp birbirine yapıştı ve tankın içindeki teflon kablo yalıtımları tamamen yandı, kavruldu, çıplak bakır teller açıkta kaldı!

Yani o oksijen tankı fırlatma rampasına çıktığında zaten fitili çekilmiş bir saatli bombaydı! NASA mühendisleri bunu telemetride gördüler, tankın anormal ısındığını bildiler ama "fırlatma takvimi gecikmesin, Sovyetler'e karşı prestij kaybetmeyelim" diyerek astronotları o bombanın üzerine oturtup uzaya fırlattılar. Skandalın boyutunu görebiliyor musunuz?

2. Aquarius Ay Modülü ve Mucizevi Dönüş Hikayesi

Swigert derin uzayda tankları karıştıran anahtara bastığı an, açıkta kalan bakır teller sıvı oksijenin içinde ark yaptı ve tank infilak etti. Patlama hizmet modülünün dış panelini uçurdu, hidrojen yakıt hücrelerini parçaladı ve oksijen uzay boşluğuna fışkırdı. Komuta modülü Odyssey öldü.

Astronotlar donmamak ve boğulmamak için Ay modülü Aquarius'a sığındılar. Ay modülü sadece 2 kişi için 45 saatlik ömre sahipti ama 3 kişi orada 90 saat boyunca hayatta kalmak zorundaydı. Kabin sıcaklığı 3 dereceye düştü, su kıtlığından astronotlar dehidrasyona girdi, lityum hidroksit kutuları yetmeyince çorap ve koli bandıyla karbondioksit filtreleri yaptılar. Ay'ın arkasından yerçekimi sapanıyla dönüp Büyük Okyanus'a inmeyi başardılar.

3. "Başarılı Başarısızlık" (Successful Failure) İllüzyonu

Astronotların hayatta kalması ve yerdeki kontrol ekibinin kriz yönetimi elbette takdire şayan. Ama NASA bu korkunç ihmaller zincirini bir zafer gibi sundu. Nixon madalyalar taktı, basın "Amerikan ruhu" diye manşetler attı. Hiç kimse "kardeşim siz bu bozuk tankı neden uzaya fırlattınız?" diye sormadı.

NASA'nın halkla ilişkiler illüzyonlarını ve teknik raporların ardındaki gerçekleri öğrenmek için Medussa wiki maddemizi inceleyin: Apollo 13 kazası. Resmi kahramanlık hikayelerinin arkasında daima bürokratik bir çürümüşlük yatar.