Harvard Tıp Fakültesi kendi psikiyatri profesörünü kaçırılma vakaları yüzünden nasıl soruşturdu?

1994 baharında Dr. John E. Mack sıradan bir UFO meraklısı ya da marjinal bir terapist değildi: T. E. Lawrence (Arabistanlı Lawrence) biyografisiyle Pulitzer Ödülü kazanmış, Harvard Tıp Fakültesi'nde tam zamanlı kadrolu psikiyatri profesörü olmuş, Cambridge Hastanesi Psikiyatri Bölümü'nü kurup yönetmiş son derece saygın bir akademisyendi. Ancak aynı yıl yayımladığı Abduction: Human Encounters with Aliens kitabında altmıştan fazla hastasının "uzaylılar tarafından kaçırılma" anlatılarının bildik bir psikiyatrik bozuklukla (şizofreni, sanrı veya kaba yalanla) açıklanamadığını ve gerçek bir fenomen olabileceğini savununca, Harvard koridorlarında soğuk rüzgârlar esmeye başladı.

Gizli fakülte komitesi ve akademik özgürlük krizi

Dönemin Harvard Tıp Fakültesi Dekanı Daniel Tosteson, medyanın ve bağışçıların tepkisi büyüyünce Dr. Mack'in klinik yöntemlerini, hasta notlarını ve akademik standartlarını incelemek üzere fakülte içinden dört kişilik özel bir soruşturma komitesi kurdu. Harvard'ın modern tarihinde kadrolu (tenured) bir profesöre bilimsel araştırma konusu nedeniyle böylesine gizli ve kapsamlı bir inceleme açılması neredeyse görülmemiş bir durumdu.

Komite üyeleri özellikle tek bir kritik etik soruya odaklanıyordu: Dr. Mack hipnoz veya görüşme seanslarında hastaların anlattığı uzaylı kaçırılma hikâyelerini "gerçekten yaşanmış gibi" onaylayarak danışanlarda yanlış inançları pekiştiriyor, yani klinik tarafsızlık ilkesini mi ihlal ediyordu? Ne var ki soruşturma sızdığında Mack'in arkasında anayasa hukukçusu Alan Dershowitz gibi güçlü isimler ve "bir akademisyenin alışılmadık, hatta rahatsız edici hipotezleri araştırması cezalandırılamaz" diyen çok sayıda öğretim üyesi toplandı.

On dört ay süren gergin inceleme boyunca Mack'in her hasta dosyası tarandı ama hiçbir hastaya zarar verildiğine ya da klinik etik suçu işlendiğine dair kanıt çıkmadı. Sonuçta 1995 Ağustos'unda Harvard Tıp Fakültesi yönetimi soruşturmayı yaptırımsız kapattı ve Mack'in akademik özgürlüğünü tanıyan, ancak gelecekte klinik görüşmelerde bilimsel şüphecilik ve standart kayıt disiplinini koruması yönünde nazik bir tavsiye içeren kısa bir bildiri yayımladı.

Zimbabve Ariel Okulu vakası neden Mack için dönüm noktasıydı?

Mack'i eleştirmenlere karşı elini en çok güçlendiren olay, tam da Harvard soruşturması devam ederken Afrika'dan geldi. 16 Eylül 1994 sabahı Zimbabve'nin başkenti Harare yakınlarındaki Ruwa kasabasında bulunan Ariel Okulu bahçesinde teneffüs zilinin çaldığı dakikalarda, yaşları 6 ile 12 arasında değişen altmıştan fazla öğrenci okul sınırındaki dikenli çalılıkların hemen ötesine inen gümüşi bir disk ve yanında yürüyen siyah tulumlu, iri gözlü varlıklar gördüğünü söyleyerek öğretmenlerine koştu.

Olayın üzerinden iki ay geçmeden bizzat Ruwa'ya uçup çocuklarla ve öğretmenlerle ayrı ayrı röportajlar yapan Dr. John Mack, burada Batılı yetişkin vakalarından çok farklı bir laboratuvar şartıyla karşılaştığını düşündü. Zimbabve kırsalındaki bu çocukların çoğunun evinde televizyon bile yoktu ve Amerikan popüler UFO filmlerini hiç izlememişlerdi; buna rağmen okul bahçesindeki farklı yaşlardan çocuklar birbirine son derece benzeyen disk eskizleri çiziyor, varlıkların ağızlarını kıpırdatmadan gözlerinin içinden kendilerine "insanların doğayı ve dünyayı mahvettiği" yönünde telepatik mesajlar ilettiğini anlatıyorlardı.

Elbette şüpheci araştırmacılar, örneğin Gideon Reid ve Hindmarsh gibi isimler, Mack'in çocuklarla yaptığı görüşmelerde çevre ve doğa koruma vurgusunu yönlendirici sorularla tetiklemiş olabileceğini, ayrıca olaydan iki gece önce Afrika semalarından geçen Rus Zenit-2 roket parçasının yarattığı ateş topu heyecanının çocuklar arasında Ariel Okulu tartışmasında toplu bir okul bahçesi söylentisine zemin hazırladığını savundu. Buna karşın öğrencilerden bir kısmının—örneğin büyüyüp belgesellere konuşan Salma Siddick veya Emily Trim'in—yetişkin olduktan otuz yıl sonra bile çizdikleri ilk eskizlerin arkasında durması vakayı kapatmayı güçleştiriyor. Dr. John Mack 2004 yılında Londra'da alkollü bir sürücünün çarpması sonucu trajik biçimde hayatını kaybedene dek kaçırılma vakalarını "ne tamamen deli sayılabilir ne de sadece fiziksel uzay gemisiyle açıklanabilir; bilincin ve gerçekliğin sınırında bir deneyimdir" olarak savunmayı sürdürdü.