Meksika'nın Oaxaca Vadisi'ne hakim sarp bir dağın tepesine çıktığınızda, doğanın buraya böyle düz bir meydan bırakmadığını hemen anlarsınız. M.Ö. 500 yılı civarında Zapotek uygarlığı — kendi dillerindeki adıyla *Be'ena'a*, yani "Bulutların İnsanları" — vadinin üç kolunun kesiştiği 400 metre yüksekliğindeki bu kayalık sırtı seçti ve nesiller süren devasa bir mühendislik çalışmasıyla dağın zirvesini tıraşlayıp yapay teraslarla düzleştirerek Monte Albán'ı inşa etti. Su kaynağının olmadığı, eteklerden günlük su ve yiyecek taşınmasını gerektiren rüzgara açık bir dağ başını başkent seçmek ilk bakışta mantıksız görünse de tüm vadiyi aynı anda kontrol etmek, askeri saldırılara karşı doğal bir kale elde etmek ve rakip kabileleri tarafsız bir merkezde toplamak için bundan daha kusursuz bir yer yoktu.

Şehir zirvesindeki Büyük Meydan'ın etrafında tapınak piramitleri, top oyunu sahaları, asillerin yeraltı mezar odaları ve su toplama sarnıçları yer alıyordu. Monte Albán'ın en eski ve en merak uyandırıcı köşesi ise şüphesiz "Los Danzantes" (Dansçılar) duvarıdır. 19. yüzyılda taş levhaları ilk kez gören kaşifler, bacakları bükülmüş ve başları arkaya atılmış çıplak figürlerin dini bir dans ettiğini sanmıştı; ancak yakından incelendiğinde figürlerin çoğunun gözlerinin kapalı olduğu, ağızlarının acıyla açık durduğu ve bazılarının cinsel organlarından çiçek biçimli kan akışı kazındığı görüldü. Bunlar dansçılar değil, Zapoteklerin fethettiği komşu kabilelerin işkence görmüş veya kurban edilmiş tutsak şefleriydi; yanlarındaki erken dönem hiyeroglifler ise Mezoamerika'daki en eski fonetik ve takvimsel yazı örneklerinden biri olarak fetih tarihlerini kaydediyordu.

Meydanın güney ucundaki ok biçimli J Yapısı ise diğer tüm tapınakların aksine 45 derecelik keskin bir açıyla konumlandırılmıştı. Astronomlar bu garip yönelimin Capella yıldızının doğuşu ve güneşin tam tepede dikey tüpten girip gölge bırakmadığı zenit günleriyle birebir örtüştüğünü hesapladı; bu yönüyle bina başlı başına bir gökyüzü gözlemeviydi. Zapotekler hem yüzlerce kilometre kuzeydeki dev metropol Teotihuacan ile diplomatik ve ticari elçilikler kuracak kadar dışa açık — hatta Teotihuacan içinde taş mezarlı özel bir Zapotek mahallesi vardı — hem de kendi 260 günlük ritüel takvimlerini ve Maya takvim sistemlerine paralel gök gözlemlerini sürdürecek kadar özgün bir toplumdu. Tıpkı Tanrıların Şehri Teotihuacan gibi, Monte Albán da M.S. 800'lerden sonra nüfusunu kaybedip sessizliğe gömüldü; geride vadinin üzerine kurulu taş bir gökyüzü platformu ve hala yaşayan Zapotek dilinin mirası kaldı.