Çocukluğumuzun o neşeli melodisini hatırlamayan yoktur: "Uslu bir çocuk olursan, belki sen de Şirinler'i görebilirsin."

Cumartesi sabahları ekranın karşısına geçip mantar evlerde yaşayan, birbirine pasta ikram eden, şarkılar söyleyen o minik mavi yaratıkları izlerken dünya ne kadar da masum görünüyordu. Ama o pembe çocukluk gözlüklerini çıkarıp Belçikalı çizer Peyo’nun (Pierre Culliford) 1958'de inşa ettiği bu evrene biraz yakından baktığınızda, karşınıza sevimli bir çizgi filmden ziyade Soğuk Savaş dönemi ideolojilerinin ve karanlık simya öğretilerinin harmanlandığı kusursuz bir alegori çıkıyor.

Yıllardır internet forumlarında fısıldanan, dönemin istihbarat raporlarına konu olan ve sosyologların tezler yazdığı o meşhur soruyu sormanın vakti geldi: Bu mavi yaratıklar masum bir orman halkı mı, yoksa kolektivist bir ütopya ile şeytani bir simya savaşının tam ortasına bırakılmış birer figüran mı?

Gelin, Şirinler köyünün arkasındaki o tekinsiz katmanları adım adım aralayalım.

Mavi Komünizm: S.M.U.R.F. Kısaltması Bir Tesadüf mü?

Komplo teorisyenlerinin ve politik analistlerin en çok üzerinde durduğu teori, Şirinler köyünün Karl Marx'ın bile hayal edemeyeceği kadar kusursuz bir komünist toplum modeli olduğudur. Hatta Batı'daki "SMURF" isminin şu cümlenin baş harflerinden oluştuğu iddiası yıllarca tartışıldı:

Socialist Men Under a Red Father (Kızıl Bir Babanın Yönettiği Sosyalist İnsanlar).

Köyün içindeki dinamiklere baktığınızda bu tezin neden bu kadar güçlü olduğunu hemen anlıyorsunuz:

• Para Yok, Ticaret Yok: Köyde hiçbir şekilde para, mülkiyet ya da serbest piyasa geçmez. Herkes ihtiyacı kadar alır, herkes yeteneğine göre çalışır. Usta Şirin tamir eder, Çiftçi Şirin eker, Aşçı Şirin pişirir. Ne bir patron vardır ne de bir işçi sınıfı.
• Kızıl Şapkalı Lider (Şirin Baba): Herkes beyaz kukuleta ve beyaz pantolon giyerken, köyün tek otoritesi olan Şirin Baba baştan aşağı kızıl (kırmızı) giyer. Beyaz sakalları, babacan tavrı ve köyü tek merkezden yöneten otoritesiyle Karl Marx veya Vladimir Lenin'in açık bir izdüşümüdür.
• Gözlüklü Şirin (Troçki): Köyün tek entelektüeli, sürekli kitap okuyan, ahkam kesen ve kuralları hatırlatan figürdür. Ancak kolektif yapı aşırı bireyselliği ve teorisyenliği sevmediği için Gözlüklü Şirin her bölümün sonunda köyün dışına tekmelenerek atılır. Tıpkı Leon Troçki'nin Sovyetler Birliği'nden sürgün edilmesi gibi.
• Sınıfsız ve Eşit Toplum: Kimsenin evi diğerinden büyük değildir; herkes tek tip mantar evlerde yaşar. Ne zenginleşme şansı vardır ne de yoksullaşma riski.

Gargamel: Vahşi Kapitalizm ve Orta Çağ Simyacılığı

Peki ya o eski püskü cübbesiyle harabe bir kalede yaşayan, burnu karga gibi eğri, paraya tapan kötü adam Gargamel kimdir?

Eğer Şirinler kolektivizmi temsil ediyorsa, Gargamel doğrudan vahşi kapitalizmin ve bireysel hırsın vücut bulmuş halidir:

1. Altın Saplantısı: Gargamel'in Şirinler'i yakalamak istemesinin birincil sebebi onları yemek değildir; eski simya formüllerine göre altı tane Şirin'i kaynatarak altının sırrını çözmek (felsefe taşını elde etmek) istemesidir. Yani kâr hırsı uğruna doğayı ve toplumu metalaştıran bir para avcısıdır.
2. Kedisi Azman (Azrael): Gargamel'in kedisinin İngilizce orijinal adı Azrael, yani ölüm meleği Azrail'dir. Kapitalist sömürünün arkasındaki ölümcül pençeyi temsil eder.
3. Anti-Semitik İddialar: Fransız sosyolog Antoine Buéno'nun yazdığı Küçük Mavi Kitap (Le Petit Livre Bleu) adlı çalışmada, Gargamel karakterinin İkinci Dünya Savaşı öncesi Nazi Almanyası'nın Yahudilere yönelik çizdiği ırkçı ve karikatürize edilmiş tiplemelerle (kanca burun, siyah cübbe, karanlık büyü, altına düşkünlük) korkutucu derecede benzeştiği iddia edilmiştir.

Şirine Operasyonu: Biyolojik Silah ve Femmes Fatale

Köyün tek kadını olan Şirine'nin ortaya çıkış hikâyesi, çizgi filmin en karanlık ve en açık ezoterik sırlarındandır.

Şirine köyde doğmamıştır; o doğal bir Şirin bile değildir. Gargamel, laboratuvarında kili, kötülük iksirlerini ve karanlık büyüleri karıştırarak suni bir varlık (homunculus) yaratır. Amacı Şirine'yi köye ajan olarak sokmak, Şirinler'in arasına kıskançlık, kavga ve cinsel rekabet sokarak o kusursuz kolektif birliği içeriden çökertmektir.

• Orijinal Şirine: Gargamel'in yarattığı ilk Şirine siyah saçlı, çirkin, huysuz ve fitneci bir ajandır. Köye gider ve gerçekten de erkek Şirinler birbirine girmeye başlar.
• Şirin Baba'nın Formatı: Şirin Baba tehlikeyi fark eder ve Şirine'yi laboratuvarına kapatır. Üzerinde büyü/genetik modifikasyon yaparak onun saçlarını sarıya, tenini pürüzsüz maviye dönüştürür ve zihnini köyün ritmine göre yeniden programlar. Yani Şirin Baba, kapitalist ajanı yakalayıp ona ideolojik bir format atarak kendi sistemine entegre etmiştir.

Okült Teori: Mantarlar, Psikedelikler ve Halüsinasyon

İşin sosyolojik tarafını bir kenara bırakıp tamamen ezoterik ve biyolojik boyuta geçtiğinizde ise çok daha çılgın bir teori beliriyor: Şirinler hiç var olmadı mı?

• Amanita Muscaria: Şirinler'in yaşadığı mantar evlere dikkat edin; hepsi kırmızı zemin üzerine beyaz benekli mantarlardır. Bu mantar doğada Amanita Muscaria (Gelin mantarı) olarak bilinir ve son derece güçlü bir halüsinojeniktir.
• Sarsaparilla (Şirin Çileği): Şirinler'in çılgınca tükettiği o kırmızı meyveler, tıpta ve şamanik ritüellerde kullanılan sarmaşık bitkisidir.
• Gargamel'in Deliliği: Bu teoriye göre Gargamel, ormanın derinliklerinde yaşayan, psikoaktif mantarları ve kimyasalları aşırı dozda tüketen, akıl sağlığını yitirmiş münzevi bir simyacıdır. Ormanda gördüğü o minik mavi yaratıklar, onun uyuşmuş beyninin ürettiği paranoid halüsinasyonlardan başka bir şey değildir. Mavi adamların peşinde koşarken aslında kendi zihninin şeytanlarıyla savaşmaktadır.

Ters Köşe: Masum Bir Masal mı, Zihin Kontrolü mü?

Peyo bu karakterleri çizerken belki de sadece çocukların eğleneceği tatlı bir peri masalı kurgulamıştı. Ancak sanatçılar çoğu zaman yaşadıkları dönemin kolektif bilinçdışını kağıda dökerler. Soğuk Savaş'ın tam ortasında, nükleer kıyamet tehdidi altında ve ideolojilerin dünyayı ikiye böldüğü bir çağda üretilen Şirinler; kitlelerin bilinçaltına ekilen o derin korkuların ve ütopyaların kusursuz bir simülasyonuydu.

Bize "iyilik dolu bir köy" diye anlatılan o mantar vadisi; paranın, rekabetin ve bireyselliğin yasaklandığı katı bir doktrinin ya da bir simyacının mantar zehirlenmesiyle gördüğü karanlık bir kabusun resmi olabilir.

Uslu bir çocuk olsanız bile, o mantar evlerin ardındaki gerçeklikle yüzleştiğinizde o köyü bir daha asla eski gözlerle göremezsiniz.