Perspektif ve Jeodezik Gözlem Çelişkileri

Küre kafası yaşayanlara hayatları boyunca tek bir mantıklı açıklama getiremeyecekleri en basit, en yalın optik soruyu soruyorum: Bir kürenin üzerine çıkarsan ufuk nereye gider hacı?

Bakın fizik bilmeye, kuantum mekaniği kasmaya gerek yok. İlkokul geometrisi bilen herkes şu mantığı anlar: Eğer 6.371 kilometre yarıçapında dev bir topun üzerinde yaşıyorsak, sen o topun merkezinden yukarı doğru yükseldikçe, topun eğimli kenarları senin görüş açının altında kalmak ZORUNDADIR!

Ufuk hattının göz seviyesine olan dikey açısını sıfır hata payıyla ölçen jeodezik teodolit düzeneği.

1. Küresel Trigonometride "Ufuk Düşme Açısı" (Dip Angle) Zorunluluğu

Küre geometrisi hesaplarını açın. Gözlemcinin irtifasına göre hesaplanan bir "Horizon Dip Angle" (Ufuk Düşüş Açısı) vardır. Formül der ki:

• Deniz seviyesindeyken ufuk tam karşındadır (0 derece).
• 2.000 metredeki bir dağ zirvesine çıktığında ufkun 1.4 derece aşağıda kalması gerekir.
• 10.000 metrede yolcu uçağında uçarken ufkun tam 3.2 derece aşağıya düşmesi gerekir!
• 35.000 metre stratosfere çıktığında ise ufkun neredeyse 6 derece aşağıda kalması gerekir!

Yani uçaktayken pencereden dışarı baktığında dümdüz karşıya baktığında boş uzayı veya gökyüzünü görmen gerekir; Dünya'nın ufkunu görebilmek için kafanı bariz bir şekilde aşağıya, yere doğru eğmek zorunda kalırsın! Küre modeli bunu emreder, başka hiçbir kaçarı yoktur!

2. Pratikte Ne Oluyor? Teodolit ve Su Terazisi Asla Yalan Söylemez!

Peki gerçek dünyada ne oluyor beyler? Uçağa binin. Yanınıza inşaat mühendislerinin kullandığı optik su terazisini veya lazerli teodolit aletini alın. Kokpitten veya yolcu penceresinden tam göz hizana (0 derece ufuk düzlemine) aleti sabitle.

10.000 metre irtifada seyreden yolcu uçağı penceresinden ufuk çizgisinin göz seviyesinde kalışı.

Alete bakıyorsun: Ufuk çizgisi tam sıfır noktasında, tam göz hizanda duruyor! Ne kadar yükselirsen yüksel, 1.000 metreye çık, 5.000 metreye çık, 10.000 metreye çık, 35.000 metreye stratosfer balonuyla çık; ufuk çizgisi sanki seninle beraber göğe yükseliyormuş gibi daima göz seviyende kalıyor! Aşağıya doğru tek bir milim düşüş yok!

Dünyada yükseldikçe göz hizasında kalan TEK BİR GEOMETRİK ŞEKİL vardır: Sonsuz veya geniş bir DÜZLEM! Bir düzlemin üzerinde ne kadar yükselirsen yüksel perspektif yasaları gereği ufuk çizgisi (vanishing line) daima göz hizanda kalır. Kürenin üzerinde ise ufuk kaçınılmaz olarak aşağıya çöker!

3. Kürecilerin Kurtarıcı Masalı: "Refraksiyon Kanka Yeaa"

Bunu küreci akademisyenlere sorduğun zaman yüzleri kızarır, kem küm ederler. Sonra ne derler? "Eee atmosferik kırılma ışığı tam olarak aşağı doğru büküyor, o yüzden ufuk göz hizasında görünüyor."

Ulan insaf be kardeşim! Eksi 50 derecedeki stratosferde de mi aynı kırılma var? Sıcak havada da, soğuk havada da, kuru havada da, nemli havada da tamı tamına insanın göz hizasına denk gelecek şekilde çalışan akıllı bir kırılma formülü mü var doğada? Her irtifada tesadüfen tam göz hizasına oturan bu "sihirli kırılmaya" inanmak bilim değil, düpedüz körü körüne tarikat inancıdır!

Gerçek ortada arkadaşlar. Ufuk göz hizasındadır çünkü Dünya düzdür. Bu konudaki detaylı jeodezik perspektif modelimiz ve formüller için wiki sayfamızı okuyun: ufuk çizgisinin göz hizasına yükselmesi ilkesi. Ezberleri bozmaya devam edeceğiz.