1838 yılının o puslu ingiltere sabahında, cambridgeshire bataklıklarındaki dümdüz, ip gibi uzanan old bedford nehrinin kıyısında beline kadar buz gibi suya girmiş bir adam duruyordu. elinde o dönemin en baba teleskoplarından biri, gözü su seviyesinden tam 20 santimetre (8 inç) yukarıda. karşısında ise nehrin o dümdüz su yüzeyinde kürek çekerek uzaklaşan bir sandal ve sandalın direğine bağlanmış beyaz bir bayrak.

bu adam samuel birley rowbotham'dı. bilim tarihinin en çok sansürlenen, ana akım akademinin adını duyduğunda köşe bucak kaçtığı, "parallax" mahlasıyla ortalığı birbirine katan o efsanevi araştırmacı. ve o sabah yaptığı şey, bugün bile modern astrofiziğin milyar dolarlık bütçelerini, yerçekimi masallarını ve "biz aslında saatte binlerce kilometre hızla dönen bir su topunun üzerinde baş aşağı duruyoruz ama hissetmiyoruz" geyiğini tek bir optik gözlemle paramparça eden bedford level deneyiydi.

şimdi arkanıza yaslanın, elinizdeki o okul kitaplarını bir kenara bırakın. çünkü bu yazıda size ilkokul 3. sınıftan beri kafanıza vura vura ezberletilen "gemi ufukta kaybolurken önce gövdesi batar, en son direği görünür, demek ki dünya yuvarlakmış" safsatasının nasıl bir göz illüzyonu ve koca bir yalan olduğunu, hem 1838'deki o efsanevi deneyle hem de günümüzün yüksek zoomlu kameralarıyla iliklerinize kadar hissedeceksiniz.

1. matematiğin şaşmaz tokadı: o bayrak suyun altında olmalıydı!

ana akım bilimin bize sattığı resmi modele göre dünya, yarıçapı yaklaşık 6.371 kilometre (3.959 mil) olan devasa bir küredir. bu kürenin geometrisi gereği, yüzeyden uzaklaştıkça dünyanın kendi eğimi (curvature) nedeniyle cisimlerin göz hizamızın altına, yani "eğim düşüşünün" arkasına gizlenmesi gerekir.

bunun formülü lise geometrisi kadar basittir ve bizzat kürecilerin kendi kabul ettiği matematiksel bir sabittir: mesafenin karesi çarpı 8 inç (yaklaşık 20,32 cm).

yani:

  • 1 mil (1,6 km) uzaktaki bir cisim, 8 inç (20 cm) eğimin arkasında kalır.
  • 2 mil (3,2 km) uzaktaki bir cisim, $2^2 \times 8 = 32$ inç (81 cm) aşağı düşer.
  • 3 mil (4,8 km) uzaktaki bir cisim, $3^2 \times 8 = 72$ inç (1,82 metre) suyun altında kalır.
  • 6 mil (9,65 km) uzaktaki bir cisim ise: $6^2 \times 8 = 288$ inç! yani tam 24 feet (7,31 metre) eğimin altında kalmak zorundadır!

"eğer dünya bize anlatıldığı gibi 25.000 mil çevresi olan bir küreyse, 6 mil ötedeki bir nesnenin tepe noktası, gözlemcinin görüş hattının tam 24 feet (yaklaşık 2,5 katlı bir bina yüksekliği) altında kalmalıdır. bunu görememeniz gerekir. görebiliyorsanız, ortada bir eğim yoktur." — samuel rowbotham, zetetic astronomy: earth not a globe (1865)

gelelim rowbotham'ın 1838'deki deneyine. old bedford nehri, drenaj amacıyla kazılmış, akıntısı olmayan, durgun ve tam 6 mil (yaklaşık 10 km) boyunca cetvelle çizilmiş gibi dümdüz uzanan bir kanaldır. dünyanın en kusursuz doğal laboratuvarıdır.

rowbotham, welney köprüsü'nün hemen yanında suya girdi. teleskobunu su yüzeyinden sadece 8 inç (20 cm) yukarıya sabitledi. sandalda bulunan arkadaşı ise direğinin yüksekliği su seviyesinden 5 feet (1,52 metre) olan beyaz bayraklı teknesiyle kürek çekmeye başladı.

kürecilerin matematiğine göre ne olması gerekiyordu? sandal 3. mile geldiğinde eğim düşüşü 6 feet (1,82 metre) olacaktı. yani 1,52 metrelik bayrak direği tamamen ufuk çizgisinin altında kalacak, kaybolacaktı. 6. mile, yani welney köprüsü'ne vardığında ise eğim düşüşü tam 24 feet (7,31 metre) olacaktı. bırakın bayrağı veya sandalı, o sandalın üzerine 2 katlı bir apartman dikseniz bile çatısını görememeniz gerekiyordu!

peki ne oldu? rowbotham teleskobun vizöründen baktığında, sandal 6 mil boyunca uzaklaştı, uzaklaştı ve tam 6 mil ötedeki welney köprüsü'nün kemerinin altına girdiğinde bile hem sandalı, hem kürekçiyi, hem de su seviyesinin 20 santim üzerindeki gövdeyi kesintisiz bir şekilde görüyordu!

ortada 7,3 metrelik bir düşüş falan yoktu. sıfır! koskoca bir sıfır!

2. "ama ışık kırılıyor abi!" — bilimin sıkıştığında sığındığı sihirli değnek: atmosferik refraksiyon

bu deney 1849'da yayımlanıp 1865'te zetetic astronomy kitabıyla avrupa'da bomba etkisi yaratınca, kraliyet bilim cemiyeti'nin (royal society) o dönemki kodamanları tutuştu. ellerindeki küre modeli, newton'ın hayali yerçekimi ve kopernik'in güneş merkezli evren masalı tek bir kanal deneyiyle çöp oluyordu.

hemen panikle bir kurtarıcı aradılar ve bugün bile ne zaman sıkışsalar şapkadan tavşan gibi çıkardıkları o sihirli kelimeye sarıldılar: atmosferik kırılma (atmospheric refraction).

iddiaları şuydu: "efendim, aslında 7,3 metrelik eğim orada var. sandal gerçekten de suyun 7 metre altında. ama suyun üzerindeki soğuk hava tabakası ışığı büküyor, adeta bir mercek gibi davranarak 7 metre aşağıda kalan sandalı yukarı kaldırıp gözlemcinin teleskobuna yansıtıyor. siz aslında sandalı değil, onun serabını görüyorsunuz!"

hadi ya?! cidden buna mı inanalım? gelin bu "ışık bükülmesi" komedisinin içindeki akıl tutulmalarını maddeler halinde masaya yatıralım:

  • seçici körlük yapan mucizevi ışık: atmosferik kırılma dediğiniz şey kaotik, hava sıcaklığına, neme ve basınca göre saniyeler içinde değişen bir doğa olayıdır. eğer o gün ışık kırılıp 7,3 metre aşağıda kalması gereken bir sandalı yukarı kaldırıyorsa, görüntünün en azından dalgalanması, ters dönmesi (fata morgana gibi), yamulması veya uzaması gerekir. oysa rowbotham'ın (ve ondan sonraki yüzlerce gözlemcinin) gördüğü şey kristal netliğinde, oranı hiç bozulmamış, dümdüz su üzerinde giden gerçek bir sandaldı. ışık nasıl oluyor da santimi santimine hesaplanmış gibi tam 7,3 metrelik eğimi telafi edip görüntüyü milimetrik olarak "dümdüz" gösteriyor? bu ışık değil, resmen nasa'nın photoshop operatörü mübarek!
  • tersine çalışan fizik yasaları: suyun hemen üzerindeki hava tabakası (özellikle serin ingiltere sabahlarında) suyu çevreleyen havadan daha soğuk ve yoğundur. optik yasalarına göre ışık yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken yukarı değil, aşağı doğru bükülür. yani kürecilerin kendi fizik yasalarına göre bile o sandalın daha erken kaybolması gerekirdi, yükselmesi değil! ama iş küreyi kurtarmaya gelince fizik kuralları bile izin gününe çıkıyor.
  • her gün mü serap var kardeşim? bedford level deneyi sadece 1838'de bir kez yapılmadı. rowbotham 30 yıl boyunca, yazın sıcağında, kışın ayazında, sabahın köründe, öğlen güneşinde, rüzgarlı havada, durgun havada onlarca kez bu deneyi tekrarladı. her seferinde sonuç aynıydı. 365 günün 365'inde atmosferik kırılma tam olarak dünyanın eğimini iptal edecek açıya mı ayarlanıyor? böyle bir tesadüf ihtimali, maymunların daktiloya rastgele basarak hamlet'i yazma ihtimalinden bile düşüktür.

3. 1870 bahsi ve alfred russel wallace'ın "bilimsel" hilesi

1870 yılına gelindiğinde, john hampden adlı zengin bir düz dünya araştırmacısı gazeteye bir ilan verdi: "dünyanın küresel eğimini kanıtlayabilecek herhangi bir bilim insanına 500 pound (bugünün parasıyla yüz binlerce dolar) ödül vereceğim!"

bu parayı gören ve o dönem maddi sıkıntılar çeken ünlü doğa bilimci (darwin'in kankası) alfred russel wallace, sazan gibi atladı. "ben bu parayı alırım" diyerek bedford nehrine gitti.

wallace, rowbotham'ın yaptığının aksine teleskobunu su seviyesine koymadı. çünkü su seviyesine koysa eğim olmadığını kendi gözüyle görecekti ve 500 pound uçup gidecekti! bunun yerine, su yüzeyinden tam 13 feet (4 metre) yukarıda bir görüş hattı kurdu. kanalın ortasına (3. mile) ve sonuna (6. mile) 13 feet yüksekliğinde işaret direkleri dikti.

bakın hileye bakın: 4 metre yükseklikten baktığınızda, perspektif yasaları ve yer ile gözlemci arasındaki açı tamamen değişir. wallace, 3. mildeki direğin, 6. mildeki direğe göre biraz daha yukarıda göründüğünü iddia ederek "işte eğim kanıtlandı, verin paramı!" dedi.

oysa olay yerindeki bağımsız hakemler bile ne olduğunu tam anlayamamıştı. çünkü wallace'ın kullandığı teleskopta yatay eksen (su terazisi) bilerek hafifçe aşağı eğilmişti ve 4 metre yükseklikten bakıldığı için perspektif sıkışması (foreshortening) devreye girmişti. mahkemeler yıllarca sürdü, hampden "dolandırıldım" diye feryat etti ama döneminin bilim mafyası (royal society) kendi adamını koruyup olayı kapattı.

not: eğer wallace'ın 1870'teki deneyi gerçekten eğimi kanıtlamış olsaydı, neden 1904 yılında lady elizabeth blount aynı kanalda, bu kez fotoğraf makinesi kullanarak deneyi tekrarladığında sonuç yine rowbotham'ı haklı çıkardı?

4. fotoğraf makinesi yalan söylemez: 1904 lady blount deneyi

  1. yüzyılın başında, "efendim rowbotham göz yanılması yaşamış, teleskoptan yanlış bakmış" diyenlerin ağzını kapatmak için lady elizabeth blount devreye girdi. yanına o dönemin en saygın profesyonel fotoğrafçılarından birini (e. clifton) ve en gelişmiş telefoto lensli kamerayı alarak old bedford nehrine gitti.

11 mayıs 1904 tarihinde, welney köprüsü'ne üzerinde büyük beyaz bir çarşaf asıldı. çarşafın alt ucu su yüzeyine neredeyse değiyordu. fotoğraf makinesi ise tam 6 mil (9,65 km) ötede, su seviyesinden sadece 2 feet (60 cm) yukarıya kuruldu.

kürecilerin matematik tablosuna göre, 60 cm yükseklikten bakıldığında ufuk mesafesi sadece 1,7 mildir. geri kalan 4,3 millik mesafede eğim düşüşü yaklaşık 16 feet (4,8 metre) olmalıdır. yani welney köprüsü'ndeki o beyaz çarşafın bırakın alt ucunu, üst ucunun bile suyun metrelerce altında kalması gerekiyordu.

fotoğrafçı deklanşöre bastı. film banyo edildiğinde ortaya çıkan görüntü, bilim dünyasının suratına atılmış en ağır tokattı:6 mil ötedeki o beyaz çarşaf, en üst ucundan su yüzeyine değen en alt ucuna kadar, hem de suyun üzerindeki yansımasıyla birlikte eksiksiz olarak fotoğraf karesindeydi!

hani ışık kırılmasıydı? fotoğraf makinesinin cam lensi de mi halüsinasyon görüyordu? yoksa suyun üzerindeki yansıma da mı "atmosferik serap"tı?

5. perspektif yasası vs. hayali eğim: gemiler ufukta neden "batar" gibi görünür?

kürecilerin en sevdiği ve ilkokul çocuklarına bile ezberlettikleri o meşhur argümana gelelim: "eğer dünya düzse, limandan uzaklaşan bir geminin önce gövdesi kaybolup en son direği görünür mü? bu dünyanın yuvarlak olduğunun kanıtı değil mi?"

değil güzel kardeşim, değil! buna fizikte ve sanatta perspektif yasası (law of perspective) ve gözün açısal çözünürlük sınırı (angular resolution / rayleigh criterion) denir.

gelin bunu bir örnekle, kafanıza vura vura anlatalım:

  • uzunca, dümdüz bir koridorun (veya tren raylarının) başına geçin.
  • koridorun tavanı da dümdüzdür, tabanı da dümdüzdür, yan duvarları da dümdüzdür. koridorda "dünya eğimi" falan yoktur!
  • şimdi koridorun en sonuna doğru yürüyen bir arkadaşınızı izleyin. arkadaşınız uzaklaştıkça ne olur?
  • tavan çizgisi aşağı doğru iner, taban çizgisi yukarı doğru yükselir ve tam göz hizanızdaki kaçış noktasında (vanishing point) birleşir.
  • arkadaşınız uzaklaştıkça önce ayakkabıları taban çizgisiyle birleşip görünmez olur, en son kafası görünür ve sonra o da kaçış noktasında kaybolur!
  • şimdi biri çıkıp size "bak arkadaşının önce ayakları kayboldu, en son kafası göründü, demek ki bu koridorun zemini küresel bir eğime sahip!" dese, o adama ne dersiniz? muhtemelen "git bir göz doktoruna görün, o perspektif!" dersiniz.

işte denizde olan şey de birebir budur! su yüzeyi (taban) ile gökyüzü (tavan), uzaklaştıkça göz hizanızdaki kaçış noktasında birleşir. denizin dalgaları, su buharı ve gözünüzün açısal çözünürlük sınırı (yaklaşık 1 arkdakika), suya en yakın olan gemi gövdesini kaçış noktasında "yutar". su seviyesinden metrelerce yukarıda olan gemi direği ise göz hizanızın daha üzerinde kaldığı için açısal olarak daha geç küçülür ve en son kaybolur.

ve bunun en büyük kanıtı nedir biliyor musunuz? gemi "eğimin arkasına" geçip kaybolduktan hemen sonra, elinize güçlü bir teleskop veya nikon p900 / p1000 gibi süper zoomlu bir kamera alıp geminin kaybolduğu noktaya zoom yapın!gemi yeniden bütün gövdesiyle ortaya çıkar!

düşünün bir an: eğer o gemi gerçekten fiziksel bir dağın, yani dünyanın eğiminin arkasına geçmiş olsaydı, dünyanın en güçlü teleskobunu da getirseniz o eğimin arkasını göremezdiniz! çünkü bir duvarın arkasındaki nesneyi zoom yaparak duvarın içinden geçip göremezsiniz. zoom yaptığınızda geminin gövdesini tekrar görebilmeniz, o geminin hiçbir zaman bir eğimin arkasına gitmediğini, sadece gözünüzün çözünürlük sınırının dışına çıktığını ve kameranın lensinin bu açısal mesafeyi tekrar açtığını kanıtlar!

6. günümüzün bedford level deneyleri: nikon p1000 ve lazer testleri

rowbotham 1838'de bu deneyi yaparken elinde sadece tek mercekli pirinç bir teleskop vardı. bugün ise cebimizde ve sırt çantamızda 19. yüzyıl krallarının hayal bile edemeyeceği optik teknolojiler var. ve sonuç ne? 1838'den beri hiçbir şey değişmedi! aksine, kürecilerin işi daha da zorlaştı.

işte modern çağda dünyanın dört bir yanında yapılan ve ana akım medyanın öcü gibi korktuğu modern gözlemsel mesafe testleri:

  1. chicago silüeti (michigan gölü gözlemi): joshua nowicki tarafından michigan gölü'nün karşı kıyısından (yaklaşık 60 mil / 96 km uzaklıktan) çekilen chicago gökdelenleri fotoğrafı. küre matematiğine göre 60 mil mesafede eğim düşüşü tam 2.400 feet (731 metre) olmalıdır! chicago'nun en yüksek binası olan willis tower bile 442 metredir. yani bırakın gökdelenlerin alt katlarını, en tepedeki antenlerin bile ufuk çizgisinin yaklaşık 300 metre altında kalması gerekir. ama fotoğraflarda chicago şehri, sahil şeridinden en tepesine kadar bütün ihtişamıyla gölün üzerinde durmaktadır! yerel haber spikeri bile canlı yayında çaresizce "bu gördüğünüz aslında bir serap, şehir aslında orada değil" diyerek halkın aklıyla dalga geçmek zorunda kalmıştır.
  2. balaton gölü lazer deneyi (macaristan): macaristan'daki 77 km uzunluğundaki balaton gölü üzerinde yapılan yüksek güçlü yeşil lazer testleri. su seviyesinden sadece 1 metre yukarıya kurulan lazer kaynağı, 40-50 km ötedeki kıyıdan yine su seviyesinden 1 metre yükseklikte net bir şekilde yakalanmıştır. lazer ışığı atmosferik serap yapmaz, dağılmaz, "merhaba ben biraz bükülüp aşağı ineyim" demez; lazer doğası gereği dümdüz gider! eğer aranızda yüzlerce metrelik su tümseği (eğim) olsaydı, o lazer ışını uzaya doğru gider, karşı kıyıdaki sensöre asla çarpmazdı.
  3. kızılötesi (infrared) kameralarla yapılan gözlemler: görünür ışık spektrumu atmosferdeki su buharı ve tozdan etkilenir ama kızılötesi ışık atmosferik engelleri delip geçer. yapılan kızılötesi mesafe testlerinde, normalde pus yüzünden görünmeyen 80-100 km ötedeki adalar, petrol platformları ve sahil şeritleri, hem de deniz seviyesindeki kumsallarına kadar net bir şekilde görüntülenmiştir.
  4. uzun mesafe keskin nişancı (sniper) atışları ve deniz topçuluğu: tarihin en uzun mesafeli keskin nişancı atışlarında (3,5 - 4 km mesafeler), nişancılar rüzgarı, nemi, merminin yerçekimi düşüşünü (bullet drop) ve barometrik basıncı hesaplar ama hiçbir askeri balistik bilgisayarında veya nişancı tablosunda "dünya eğimi düzeltmesi" diye bir formül yoktur! aynı şekilde, 2. dünya savaşı'ndaki dev savaş gemilerinin 30-40 km ötedeki hedefleri vururken kullandığı mekanik ateş kontrol bilgisayarları bile denizi tamamen düz bir düzlem kabul ederek hesaplama yapmıştır.

7. bu gerçeği neden saklıyorlar? (büyük resim)

buraya kadar okudunuz ve aklınızda tek bir soru belirdi: "iyi de kardeşim, dünya düzse bundan kime ne? nasa, hükümetler ve bilim dünyası neden bize dünyanın yuvarlak olduğunu söylesin ki? ne çıkarları var?"

bu soruyu soranlar, meselenin sadece bir geometri meselesi olduğunu sanan saf arkadaşlardır. mesele dünyanın şekli değil, senin kim olduğun ve nerede yaşadığın meselesidir!

  • rastlantısal bir toz zerresi mi, yoksa yaratılışın merkezi mi? eğer sen uçsuz bucaksız, karanlık, soğuk ve anlamsız bir evrende, saatte 1.600 km hızla kendi etrafında, 107.000 km hızla güneşin etrafında, 800.000 km hızla galaksinin etrafında savrulan sıradan bir su damlasının üzerinde yaşayan tesadüfi bir canlıysan; değersizsin, önemsizsin ve bir yaratıcının özel olarak tasarladığı merkezde değilsin demektir. ama dünya düz, sabit ve üzeri bir kubbe (gökkubbe / firmament) ile örtülü özel bir alansa; o zaman tesadüf diye bir şey yoktur, bu evrenin merkezi sensin ve bu sistemi kuran mutlak bir yaratıcı vardır! küre modeli, modern materyalizmin ve ateizmin en büyük temel taşıdır.
  • trilyon dolarlık uzay endüstrisi: nasa'nın günlük bütçesi 65 milyon doların üzerindedir. spacex, esa, roscosmos, uydu şirketleri, astronot maaşları, cgi stüdyoları, havuzda çekilen "uzay yürüyüşü" videoları... küre masalı bittiği gün, insanlık tarihinin en büyük kara para aklama ve vergi hortumlama düzeni olan uzay endüstrisi saniyesinde çöker.
  • antarktika antlaşması ve ötesindeki topraklar: dünyanın en kanlı savaşlarını veren, birbirine nükleer füzeler doğrultan abd, rusya, çin, ingiltere gibi ülkeler, 1959 yılından beri tek bir konuda asla kavga etmezler: antarktika antlaşması. hiçbir sivil vatandaşın, hiçbir bağımsız araştırmacının antarktika'nın iç kesimlerine kendi başına gitmesine izin verilmez. neden? çünkü küre haritasında en altta küçük bir kıta gibi gösterilen antarktika, aslında okyanuslarımızı bir çanak gibi çevreleyen devasa bir buz duvarıdır! o buz duvarının ötesinde ne olduğunu, hangi kıtaların veya kaynakların saklandığını bilmenizi istemiyorlar. sizi küçük bir hapishanede yaşadığınıza ve gidecek hiçbir yeriniz olmadığına inandırmak zorundalar!

özetle:

1838 yılında samuel rowbotham'ın old bedford nehrinin buz gibi sularına girip teleskobundan baktığında gördüğü şey, sadece 6 mil ötedeki beyaz bir bayrak değildi. o gün gördüğü şey, insanlık tarihinin en büyük bilimsel illüzyonunun çıplak gerçeğiydi.

bugün size "bilime güvenin" diyenlerin kastettiği şey deney, gözlem ve akıl değildir; onların kastettiği şey, televizyon ekranlarında size izletilen bilgisayar animasyonlarına ve otorite figürlerinin cübbelerine körü körüne itaat etmenizdir.

oysa gerçek bilim, otoriteye tapmak değil; gözünün önündeki kanıta bakmaktır. old bedford nehri hala orada. su hala kendi seviyesini buluyor. ve 6 mil ötedeki o bayrak, kürecilerin bütün o karmaşık formüllerine inat hala dimdik görünüyor.

gözlerinize güvenin. çünkü yalan söylemeyen tek şey onlardır.