Dinlerin nasıl doğduğunu, mitolojilerin nasıl sıfırdan inşa edildiğini ve insanların bilmedikleri bir teknolojiyi nasıl bir anda "ilahileştirdiğini" canlı canlı gözlemlemek ister misiniz? O zaman yönümüzü Güney Pasifik'teki Vanuatu adalar topluluğuna, özellikle de Tanna Adası'na çeviriyoruz. Karşınızda antropoloji tarihinin en büyüleyici olgusu: Kargo Kültleri (Cargo Cults)!

Gökten Konserve Yağdıran Beyaz Askerler

İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerikan ordusu Pasifik cephesinde Japonlara karşı savaşırken Tanna ve çevre adalara devasa askeri üsler kurdu. Daha önce beyaz insan görmemiş yerli kabileler bir gün uyandıklarında gökyüzünden gürleyen metal kuşların (C-47 kargo uçakları) indiğini gördüler. Bu uçakların karnından kasalar dolusu Spam konserveleri, çikolatalar, radyolar, çakmaklar ve dondurmalar dökülüyordu.

Yerliler bu askerlerin hiçbir şey üretmediğini, sadece garip kutuların (telsizlerin) başına oturup kulaklarına tuhaf aletler taktıklarını, yere meşaleler dikip çizgiler çizdiklerini gördüler. Ve bunu yaptıkları anda gökten kargo (bereket) yağıyordu amk!

"Yerlilerin mantığı basitti: 'Bu beyaz adamlar kutsal ritüelleri biliyor ve gökteki tanrılar kargoları aslında bizim için gönderiyor; ama beyaz adamlar araya girip kargoları çalıyor!'"

Bambudan Telsiz Kuleleri ve Tahta Tüfekli Askerler

Savaş bitti, Amerikalılar pılısını pırtısını toplayıp adaları terk etti. Gökten inen konserveler ve çikolatalar bıçak gibi kesildi. Peki yerliler ne yaptı dersiniz? Tanrıları geri çağırmak için akıl almaz bir din kurdular:

• Ormanın ortasına ağaçları keserek sahte iniş pistleri açtılar.
• Bambudan ve samandan birebir boyutta sahte uçaklar inşa ettiler!
• Bambudan gözetleme kuleleri dikip, kulaklarına fındık kabuklarından ve tahtadan yapılma "kulaklıklar" takıp telsiz operatörü taklidi yaptılar!
• Göğüslerine kırmızı boyayla "USA" yazıp tahtadan tüfeklerle askeri teftiş yürüyüşleri düzenlediler!

Bu dinin mesihine "John Frum" adını verdiler. Muhtemelen bir Amerikan askerinin kendini tanıtırken söylediği "John from America" cümlesinden türeyen bu isim, adalılar için kırmızı cübbesiyle bir gün kargolarla geri dönecek olan yüce kurtarıcıya dönüştü. Tanna adasında her 15 Şubat'ta hâlâ "John Frum Günü" kutlanır. Bu olay, antik insanların gökten inen astronotları veya ileri uygarlıkları neden "melek ve tanrı" olarak kutsadığının yaşayan en berrak kanıtıdır.