Matrix'in en keyifli, bir o kadar da kafa kurcalayan detaylarından biri tam da bu sorduğun soru. Hani Mimar'ın Neo'ya anlattığı o 1. Versiyon (Cennet Matrix) hikayesi var ya; işte orada işlerin neden sarpa sardığını ve Zion'un temellerinin aslında nasıl atıldığını masaya yatırınca deli soruların kapağı resmi olarak açılıyor.

Gelin Zion arşivlerinin en gizli bölmesine, Mimar'ın o soğuk excel tablolarına doğru bir kez daha serbest dalış yapalım.

1. İlk Matrix'i Kabul Etmeyenler Var mıydı? (Aslında Hepsi Kabul Etmedi!)

Cevap net: İlk Matrix'te "kabul etmeyen" diye bir grup yoktu, çünkü hiç kimse o sistemi kafadan kabul etmedi!

Olayın mahiyeti şöyle: Mimar ilk Matrix'i kurduğunda insan zihninin acıdan, çelişkiden, hırs ve rekabetten arınmış bir "mükemmel cennet" ortamını kaldırabileceğini hesaplamıştı. Hiçbir savaşın, açlığın, gözyaşının olmadığı bir simülasyon... İnsanlık için kusursuz bir tatil köyü gibi duruyordu.

Fakat insan dediğimiz yaratık o kadar arızalı bir donanıma sahip ki, beynimiz sürekli bir "tehdit, mücadele, çelişki ve sebep-sonuç" döngüsü arıyor. İnsanlar o cennetin içinde yaşamaya başladıklarında, içindeki o derin sezgisel ses “Bu işte bir bit yeniği var, bu kadar güllük gülistanlık olamaz, burası gerçek olamaz” diye bağırmaya başladı.

Yani kimse "Ben bu sözleşmeyi imzalamıyorum kanka" diye plebisit yapıp ayaklanmadı; doğrudan insan zihninin kendi biyolojik ve psikolojik savunma mekanizması sistemi reddetti. İnsanlar toplu halde uykularında beyin kanaması geçirip ölmeye, simülasyonu reddedip tarlardaki popülasyonun yarısını telef etmeye başladılar. Yani 1. Versiyon'un "reddedilme" şekli bir isyan değil, topyekûn bir toplu reddediş (rejection) kriziydi.

2. İmza Sözleşmesinde Bazı İnsanlar Zion'a Çekilmiş Olabilir mi? (Ziyonun Gizli Kurulumu)

İşte en can alıcı ve senaryonun en büyük teorik çatlağına parmak bastığın yer burası. "İmzalanan sözleşme" meselesi filmlerde ve Animatrix'te biraz daha farklı işliyor, ama mantığın Matrix'in perde arkası politikalarıyla birebir örtüşüyor.

Süreç şöyle yürüdü:

  • Sözleşme Kiminle İmzalandı? Savaşın sonunda makineler insan ordularını ezip geçtiğinde, insanlığın ellerinde koz kalmamıştı. Liderler Birleşmiş Milletler'de veya kalan son masalarda köşeye sıkışmıştı. O meşhur Matrix sözleşmesi (The Matrix Accord), çaresiz kalan insan liderleri ile makineler arasında imzalandı. İnsanlar bedenlerini pil olarak vermeyi kabul ettiler, karşılığında makineler de insanlığın tamamen soyunu kurutmayacak, onları simülasyonda yaşatacaktı.
  • Peki Zion bu anlaşmanın neresindeydi? Mimar ve Kahin'in ortaklaşa tasarladığı o dahiyane (ve bir o kadar kalleş) sistemde, Zion baştan beri makinelerin kontrolünde kurulan bir emniyet supabıdır. Yani insanlar "Biz burayı kabul etmiyoruz, bize gerçek bir dünya verin" dediğinde makineler gizliden gizliye ellerini ovuşturuyordu.
  • Zion'a Çekilme Teorisi: Tam da dediğin gibi; o ilk sözleşme imzalandığında veya ilk sistem çöküşleri yaşandığında, Mimar ve Kahin insanlığın içindeki o "isyan etmek isteyen, sisteme boyun eğmeyen" o %1'lik asi kesimi tek bir yerde toplamak zorundaydı. Eğer hepsi tarlalarda uykusunda ölürse piller biterdi. Bu yüzden makineler, yer altında belirli bir alanı (Zion'un ilk kalıntılarını) insanlara "kurtarılmış bölge" olarak bıraktılar ya da bizzat kendileri inşa edip oraya kaçmalarına göz yumdular.

Mimarın O Büyük "Kontrollü Kaos" Teoremi

Mimar, Matrix Reloaded'ın o meşhur sahnesinde Neo'ya bunu açıkça itiraf eder aslında. Der ki: "İlk Matrix'i tasarladığımda kusursuz bir matematik kurmuştum, ama başarısız oldu... Bu başarısızlığı insan türünün doğasındaki kusurlara bağladım. Sonra Kahin denkleme dahil oldu ve taşlar yerine oturdu."

O taşların oturması demek şu anlama geliyor:

  1. Makineler insanlara Seçim Şansı vermek zorundaydı.
  2. Bir grup insan simülasyondan uyanmak isteyecekti.
  3. Uyandıklarında gidip Zion adında bir yer kuracaklardı.
  4. Sistem belli bir aşamaya gelince makineler orayı yerle bir edecek, "Seçilmiş kişi" gelip yeni Zion'u kuracak ve döngü baştan başlayacaktı.

İlk Matrix'i kabul etmeyen, o simülasyonun kusurlarını sezip dışarı kaçmak isteyen o ilk isyancılar, aslında makinelerin bu döngüyü sürdürebilmek için bilerek ve isteyerek (veya sistemin kaçınılmaz bir yasal boşluğu olarak) Zion'a doğru akmasına izin verdiği ilk "kurbanlar" ve "kuruculardı".

Makineler o insanları Zion'a kendi elleriyle çekmedi belki ama, orayı kurmalarına ve o "özgürlük" illüzyonunu yaşamalarına razı geldiler. Çünkü sistemin çarklarının dönmesi için bir miktar sürtünmeye (yani Zion'a ve isyana) ihtiyaçları vardı.

Kim bilir belki zion da başka bir simülasyondur. insanlar kurtulduğunu düşündü, gerçek dünyaya geldiği sandı ama makineler tarafından yaratılmış başka bir simülasyona geçmiş olabilirler..